263 



afwijkt van de waarde 1, daar ook hier A <^ — 9 onmogelijk is. 



Stelt zich nu een evenwicht in, dan vinden de reacties in ver- 

 zeependen- en in veresterenden zin gelijktijdig -plaats. Wijkt één 

 estergroep van de beide andere af, dan voert elke verandering zoowel 

 in de eene als in de andere richting tot een betrekking g <^ T % 

 m.a.w. g <^ 7 73 geldt hier ook voor de evenwichtsreactie. 



Vatten we 't voorgaande kort samen dan blijkt : 



Zoowel bij verzeeping van triglyceriden als . bij verestering van 

 aequivalente hoeveelheden glycerine en vetzuur is de relatieve concen- 

 tratie van de vrije glycerine gelijk aan of kleiner dan de derde macht 

 van de relatieve concentratie van het vrije vetzuur, al naarmate de 

 verschillende groepen gelijkwaardig zijn of niet, vooropgesteld dat 

 geen verdere complicaties (als bijv. bij de verzeeping in emulsie) 

 plaats vinden. 



De ligging van de experimenteel bepaalde kromme A (zie de 

 figuur) onder de kromme g = T* kan dus veroorzaakt zijn zoowel 

 door een sneller als door een minder snel verloopende verzeeping 

 der secundaire estergroep vergeleken bij de primaire estergroepen. 



Men mag echter aannemen, dat 't laatste 't geval is. 



\ 5. Na 't voorgaande is 't duidelijk dal de experimenteel be- 

 paalde kromme B van de figuur nooit haar verklaring kan vinden 

 in ongelijkwaardigheid der estergroepen, er moet dus een andere 

 reden zijn die maakt dat bij de verestering g ^> 7 3 . Die reden is 

 vermoedelijk de tweewaardigheid van het zwavelzuur dat als medium 

 dienst doet. 



Beschouwen we om dit in te zien eerst het verzeepmgsproees wat 

 nader : 



Wordt trilaurine met zwavelzuur samengebracht, dan vormen zich 

 additieverbindingen. Het zwavelzuur is in deze verbindingen zeer los 

 gebonden, in water wordt het onmiddellijk weer afgesplitst. Men kan 

 de binding tusschen zwavelzuur en lauiïnezuur misschien wel 't best 

 vergelijken met die tusschen water en zout in een zouthydraat. Hoe 

 dit ook zij, de verzeeping kan men zich nu aldus voorstellen : 



Het zwavelzuur dat aan een estergroep gebonden is, verdringt het 

 laurinezuur daaruit onder vorming van glyeerinezwavelzuur, zoodat. 

 ten slotte, glycerinetrizwavelzuur, ontstaat. In vergelijking uitgedrukt: 



CH,OOC . K (H,S0 4 ) -* CH s OSO s OH (R . COOH) 



CH OOC . R (H s S0 4 ) -> C\\ OSO,OII (R . COOH) 



I I 



CH s OOC . R (H s S0 4 ) -> CH,OSO,OH (R . COOH) 



