345 



materiaal kon ik geen kweekproeven doen van de organismen, in 

 de luizen gevonden. 



Ten slotte heb ik verscheidene uitstrijkpraeparaten van het bloed 

 van den patiënt, volgens Giemsa gekleurd, doorzocht naar bacillen 

 en naar de lichaampjes, die verschillende onderzoekers in de witte 

 bloedlichaampjes gevonden hebben; heel sporadisch zag ik in enkele 

 leucocyten in het protoplasma naast de kern nu eens puntvormige 

 lichaampjes, dan weer staafjes met afgeronde einden, soms met een 

 indeuking middenin. Als voorbeeld kunnen dienen de figuren 6, 7, 8, 9. 

 Vooral de laatste doen sterk denken aan boven beschrevene orga- 

 nismen. Duidelijker was dit alles na kleuring met methyleenblauw. 



Of wij hier inderdaad met bacillen te maken hebben, die door 

 verschillende ligging in het gezichtsveld de verschillende vormen 

 doen zien, durf ik niet beslissen. Bij een lichte draaiing met de 

 schroef van het mikroskoop lijkt het, alsof het puntje zich een 

 weinig verplaatst, waardoor men zou kunnen denken aan een 

 staafje, dat niet geheel vertikaal ligt. Hoe het ook zij, merkwaardig 

 is in ieder geval de overeenkomst van vorm in de bacillen, in de 

 eerstgenoemde vloeistoffen gevonden, de gekweekte bacillen, de 

 bacillen in het maagdarmkanaal van de kleerluizen en de lichaampjes 

 (zoo zal ik ze maar noemen) in de witte bloedlichaampjes van den 

 patiënt. Behalve deze vormen in de leucocyten heb ik in de uit- 

 strijkpraeparaten na lang zoeken een heel enkele diplobacil gevonden. 



Opgemerkt moet worden, dat niet in alle vloeistof buisjes bacillen 

 gevonden zijn, terwijl in alle het bloed uit hetzelfde spuitje gedaan 

 was (een controle voor het aseptische werken), maar alleen in die 

 buisjes, waarin de vloeistof hypotonisch was ten opzichte van het 

 bloed ; dat na eenige overentingen het moeilijke kweeken steeds 

 gemakkelijker werd, en de tusschenruimte tusschen het overenten 

 langer kon genomen worden ; dat dan de bacillen minder aan elkaar 

 schenen te kleven en ook minder pathogeen schenen te worden. 



Het loont de moeite, deze vondst te vergelijken met hetgeen door 

 andere onderzoekers bij een talrijk materiaal gevonden werd. 



Tusschen de organismen, door da Rocha Lima en Töpfkr in het 

 luizenlichaam gevonden, zonder dat zij er in slaagden ze te kweeken, 

 en degenen, die ik kon aantoonen, is, meen ik, groote overeenkomst. 

 Ik was niet in de gelegenheid door gebrek aan materiaal, ook door- 

 sneden te maken en zoo de verschillende epit heelcellen na te gaan. 

 zooals door da Rocha Lima beschreven wordt, maar heb mij tevreden 

 moeten stellen met uitstrijkpraeparaten. Daardoor misschien liggen 

 mijn organismen vrij in het gezichtsveld. Gave epitheelecllen zag ik 

 niet, wel stukken daarvan. 



