391 



peratuur x ) vaak aantreft. Een slechts kort durende betrekkelijk 

 snelle stijging wordt gevolgd door een zeer langzaam oploopen van 

 de kookpunten, over een uitgebreid concentratietraject 2 ) ; een buig- 

 punt treedt op en ten slotte gaat de lijn zeer steil omhoog, naar- 

 het kookpunt van zuiver nitrobenzol. 



Dit is geheel in overeenstemming met mijn verwachting en de 

 vraag rijst nu, hoe hiermee de bepalingen van Kohnstamm en 

 Timmermans te rijmen zijn. Het waarschijnlijkst komt mij voor, dat het 

 systeem tot het type „terugtrekking" behoort, gelijk de genoemden 

 vroeger ook zelf meenden. Men heeft dan alleen deze bijzonderheid 

 op te merken, dat de plooipuntskromme niet van het kritisch eind- 

 punt af regelmatig stijgt, doch eerst langzaam, dan sneller oploopt. 

 Daar is trouwens geen bezwaar tegen; wel vond men bij het eenige 

 volledig onderzochte stelsel : methylaethylketon-water een gelijkma- 

 tige stijging, maar voor de overige systemen zijn de bekende cijfers 

 zoo schaarsch, dat men over den loop der lijnen niets positiefs zeg- 

 gen kan. Een gedaante, als ik bij ons systeem waarschijnlijk acht, 

 zou zelfs wel de meest voorkomende kunnen zijn. 



Een andere conclusie uit dit onderzoek is deze, dat systemen, waarvan 

 leden eener homologe reeks een der componenten zijn, niet alle hetzelfde 

 type van ontmengingsverschijnselen behoeven te geven. Gaat men van 

 dekaan op hexaan over, dan behoudt men wel de beperkte meng- 

 baarheid, die vooral met de chemische natuur der componenten 

 samenhangt, maar het type der dampspannings- (resp. kook-)lijnen 

 blijft niet hetzelfde; het toenemend verschil in vluchtigheid der beide 

 stoffen is hiervoor van overheerschende beteekenis. 



Dat in systemen met de lagere leden der reeks, pentaan en butaan, 

 a fortiori geen maximumdruk optreedt 3 ), behoeft geen betoog ; ook zij 

 zullen tot het type der terugtrekking behooren. Dit is te meer merk- 

 waardig, omdat hierdoor het type: splitsing met negatieve waarde 



dt 

 van — , dat om theoretische redenen reeds als zeldzaam beschouwd 

 dp 



werd, zijn weinige vertegenwoordigers nog voor het meerendeel 

 verliest "). Kohnstamm's vroegere meening, dat dit type wel niet — of 

 ten minste hoogst zelden — voorkomen zou, schijnt derhalve niet- 

 tegenstaande zijn latere experimenten, die hem tot een wijziging 

 zijner uitspraak brachten, juist te zijn. 



Anorg. Chem. Laboratorium Universiteit van Amsterdam. 



1 ) In ons systeem 19,2° ; Timmermans, Zeitschr. phys. Chem. 58. 1SG, 1908. 



2 ) Ongeveer datgene, waarover ontmenging plaats heeft. 



3 ) Zooals trouwens voor het isopentaan door Konowalow gevonden is. 



4 ) Zie bijv. Nieuwkamp's overzicht, dissertatie Amsterdam 1915. 



