414 



waarin 



E H 



q = hl • • (12") 



1 RT R - K 



enkel nog een temperatuurfunctie is. In dezen vorm ziet men, dat 



1 



bij standvastige waarde van e'i, d.i. bij constante temperatuur, — gestadig 



a 



afneemt van 1 tot 0, wanneer v afneemt van oo tot b, zoodat « 

 langs een isotherme gedurig toeneemt van 1 (v = oo ) tot oo (v = b). 

 Bij standvastig volume neemt de associatiegraad voortdurend toe 

 tot « = oo, wanneer de temperatuur tot T=0 daalt, indien, ten 

 minste, E en H zoodanige temperatuurfunctiën zijn, dat, bij 7"=0, 

 g = oo; zoo ook daalt bij stijgende temperatuur « tot 1, wanneer q 

 daarbij tot — oo nadert ; dat dit het geval moet zijn zal in 

 § 10 blijken. 



Volgens de aangenomen veranderlijkheid van b met v blijft het 

 verloop van ƒ (•/>) (form. 8') in hoofdzaak ongewijzigd, zoodat het 

 gevonden verloop van a met v en - T daarbij in hoofdzaak ook 

 hetzelfde blijft. Ook het invoeren in X (form. 11) van den van de 

 cohesie afkomstigen term (e ^> en zelfs = 1 \ brengt daarin geen 

 principieele verandering. 



8. We beschouwen nu de vergelijking (5') als de toestandsver- 

 gelijking van een stof met moleculaire transformatie. Volgens deze 

 verg. hebben de samendrukbaarheids-isothermen een gedaante, die niet 

 essentieel afwijkt van die, voor een stof zonder moleculaire trans- 

 formatie (« = const). Men ziet dit het gemakkelijkst in in het 

 eenvoudige geval, waar k = 1 en f = is, d.w.z. voor de verg. 

 (4'), verbonden met (12'), in welk geval de toestandsvergelijking- 

 dus zou zijn : 



RT f ei \ a 



ei \ v — bj v 2 



1 f e r i \ 1 



de functie - - log ( 1 -| , die in plaats van is gekomen in 



ef \ v—h) v — b 



de oorspronkelijke toestandsvergelijking van van dek Waals, heeft 



in hoofdzaak hetzelfde verloop als deze laatste functie, waarmede 



ze in eerste benadering (groot volume of kleine waarde van e' 1 , dw.z. 



zwakke associatie) samenvalt: wanneer v afneemt van oo tot b, 



neemt die functie gestadig toe van tot oo , langzamer evenwel dan 



1 



-. Hieruit volgt, dat de isothermen van het associeerende net 



v— b 



die van het normale net [e'i = 0) snijden, en wel naar lagere 

 drukken (dus ook naar lagere temperaturen) toe, naarmate v 

 kleiner wordt. 



