456 



Voor trillingen van korte periode en voor het draaien bleek de 

 toestel zeer voldoende. 



Daarentegen was de beveiliging die tegen trillingen van langere 

 periode werd verkregen beslist onvoldoende. Proeven met de opge- 

 hangen wring-balans leerden dat ook op de meest rustige uren van den 

 nacht, de balk van de balans nimmer tot stilstand kwam. Soms 

 nam de amplitude der schommelingen af, tot bijna 0, om dan echter 

 weer tot 5 mm. te stijgen, afgezien nog van de hinderlijke knik- 

 bewegingen van het schaalbeeld. Blijkbaar zijn in den veengrond 

 van Amsterdam, althans op de plaats van het Natuurkundig Labora- 

 torium, trillingen met een periode van 300 of 400 seconden (de 

 periode van de balans) bijna nimmer ontbrekend. 



Het was dus hopeloos met de draaibalans in Amsterdam te werken 

 en ik besloot daarom dezen zomer de proeven voort te zetten in 

 den kelder van een landhuis te Huis ter Heide. 



Zeer aangenaam was mijne verrassing, toen ik daar de meest 

 volkomen stabiliteit van de balans kon opmerken. De knikbeweging 

 was geheel afwezig en de schommelingen die de balans vertoonde, 

 wanneer zij uit den evenwichtsstand was gebracht, namen met den 

 tijd in amplitude voortdurend af. Na omstreeks een uur staat het 

 beeld in den kijker volkomen stil. De toestel was in den kelder op 

 een houten tafel op den tegelvloer geplaatst. Hard stampen op den 

 vloer had niet het minste effect. 



Natuurlijk was de temperatuur in den kelder zeer constant. Slechts 

 eene storing was in den kelder merkbaar, n.1. eene magnetische 

 van de ijzeren balken van het keldergewelf. Hierdoor werd waar- 

 schijnlijk de constante verplaatsing van 0,3 mm. veroorzaakt, waarop 

 later bij de proeVen met kwarts zal gewezen worden. 



Daar bij de beoogde nauwkeurigheid dit bedrag bij een deel der 

 proeven in aanmerking komt, heb ik den toestel eerst naar een 

 andere plaats in den kelder, waar te verwachten was dat de mag- 

 netische storingen geringer zouden zijn, overgebracht. 



Vervolgens heb ik echter het apparaat in de vestibule opgesteld. 

 Ook hier was de stabiliteit voortreffelijk, maar de temperatuur 

 natuurlijk minder constant. Er konden verscheidene uitnemende reeksen 

 worden verkregen. Daar deze echter den geheelen dag in beslag 

 namen en de hoofdingang van het huis dan niet te gebruiken was, 

 heb ik deze waarnemingen tot een betrekkelijk gering aantal dagen 

 beperkt. 



6. Voor Amsterdam, bedraagt de breedte <j52°,4 en is g= 981,3 ^,. 

 De hoek a tusschen de aantrekkingskracht der aarde b en de 



