458 . 



Traagheids moment balk -(- staafjes K= 25,6 -f- 10,1 = 35,7 g. cm'. 



_ 4tj 3 35.7 

 Voor liet terugwerkend koppel S volgt uit o == 



0,0115 cm 2 g. sec.- 2 . 



De kracht, die een draaiing over een hoek 1 teweeg brengt is 

 dus 0,0115/3,8 = 3,03 X 10- ;J dyne 

 = 3,09x10-" g. 



Afstand schaal tot spiegel = 540 m.m. 



Een in den kijker waargenomen verplaatsing van 1 m.m. komt 



1 



dus overeen met een draaiing van — . 



2X540 



Neemt men bij viseering eerst naar Oost en dan naai 1 West een ver- 

 schil der instellingen van de balans van 1 m.m. waar, dan veroor- 

 zaakt het enkele effect dus een kracht, die beantwoordt aan een 



1 3,09X10-" 



hoek van of- — = 1,43 X 10~ 9 g. 



4X540 216D * 



De verticale kracht op een staafje is 0,888 g. Is het effect 



1 888 

 dan is dus (zie boven) Rdu = — 10~ 8 = 1,44 X 10~ 9 g. 



1000000 v 6 * 



We zien dus dat bij de gebezigde gevoeligheid 1 m.m. op de 

 schaal aan een effect van 1 millioenste beantwoordt. In vele gevallen 

 is de einduitkomst zeker kleiner dan 0,1 m.m. 



7. Uitkomsten. De verkregen resultaten kunnen nu in het kort 

 worden meegedeeld. Aanvankelijk werd de even wichtsstand uit 

 waarneming van omkeerpunlen afgeleid. De aanwezigheid van den 

 waarnemer in de nabijheid van het toestel brengt dan echter eene 

 merkbare storing door warmtestraling teweeg, zooals op verschillende 

 wijzen werd aangetoond. Later werd er daarom de voorkeur aan 

 gegeven slechts één waarneming van den evenwichtsstand te ver- 

 richten, welke na omstreeks 1 uur steeds bereikt was. 



Proeven werden verricht met kwarts, kalkspaath, loodoxyde, 

 uraanoxyde, uranylnitraat. 



Kwarts. De 2 cylindervormige kwartsstaafjes hadden een lengte 

 van 25 m.m. en 4,5 m.m. diameter. De lengte-as der staafjes lag 

 bij de proeven in het verticale vlak door het balkje van de balans. 

 De kristallographische as stond loodrecht op de as van den cylinder 

 en werd vooraf met behulp van een polarisatie-mikroskoop bepaald en 

 met een diamant door een kruisje op den cylindermantel aangegeven. 



Proeven in den kelder. We geven een voorbeeld van een waar- 

 nemingsreeks met de staafjes bij gekruiste assen en van een bij 

 evenwijdige assen. 



