Scheikunde. — De Heer Böesëken biedt een mededeeling aan van 

 de Heeren W. Rkinders en L. Hamburger over: „Ultramicro- 

 scopisch onderzoek van zeer dunne metaalneerslagen door ver- 

 damping in hoog vacuüm verkregen" . II. 



(Mede aangeboden door den Heer Ernst Gohen). 



Inleiding. 



§ 1. In een vroegere mededeeling 1 ) hebben wij de resultaten vermeld 

 van het ultramieroseopisch onderzoek van de uiterst dunne laagjes 

 keukenzout, zilver, goud en wolfraam, die zich bij verdamping in 

 een hoog vacuüm of door kathodeverstuiving tegen den glaswand afzetten. 



Daarbij bleek, dat het heldere sublimaat van natriumchloride 

 optisch leeg was en beschouwd moet worden als van een stof, die 

 in den amorf-glasachtigen toestand verkeert. Deze toestand is meta- 

 stabiel. Verwarming of inwerking van vochtige lucht doet weldra 

 een opalescentie optreden, die veroorzaakt wordt door het ontstaan 

 van kleine kristallen, waarvan de groei onder het ultramicroscoop 

 kon worden vervolgd. 



Van de metalen gaf ook wolfraam een soortgelijk neerslag als 

 NaCl ; zelfs wanneer zooveel van het metaal gesublimeerd was, dat 

 het glas een vrij donkere tint had aangenomen, was ook ftiet de 

 sterkste verlichting geenerlei structuur waar te nemen. Goud en 

 vooral zilver echter vormden een fraai gekleurd en duidelijk hetero- 

 geen neerslag, dat zich onder het microscoop voordeed als een mozaïek 

 van kleine verschillend getinte deeltjes. Met de dikte van het neer- 

 slag verandert de kleur en werd de heterogeniteit duidelijker. 



Evenals het # zo ut neerslag was ook zilverneerslag uitermate gevoelig 

 voor den invloed van verhoogde temperatuur en vochtige lucht, 

 welke direkt een verandering in de kleur veroorzaakten. Om dus 

 het neerslag in zijn oorspronkelijken vorm te kunnen waarnemen, 

 moet het beschermd worden tegen de inwerking der lucht, wat 

 gelukte door het nog in het vacuüm te bedekken met een dun laagje 

 canadabalsem. Bij vergelijking van het niet en het wel met canada- 

 balsem bedekte neerslag bleek, dat de inwerking van de lucht een 

 aanmerkelijke vergroving van het neerslag tengevolge heeft en dat 

 het oorspronkelijke, goed geconserveerde neerslag een slechts nauwelijks 

 merkbare heterogeniteit vertoonde. Wij voegen alsnog in tig. I en 2 



l ) Deze Verslagen 25 (1916) 661, 



