599 



zijn onoplosbaarheid in water, de voorkeur. Om nu het zoutlaagje 

 te kunnen aanbrengen, was in de lamp e (fig. 1) over een tweede 

 stel steunhaakjes W-draad met aparte toevoerdraden gewonden, die 

 met CaFj bedekt werd. Door dezen draad tot gloeiing te brengen 

 kon het zout worden gesublimeerd. Daar het zoutlaagje het onder- 

 liggende metaal niet voldoende beschermt legen de latere inwerking 

 van de immersiè- vloeistof (glycerine) werd het op zijn beurt nog 

 weer bedekt met een laagje canadabalsem (in het vacuüm). 



Onderzocht werd een neerslag, dat bij de temperatuur van vloei- 

 bare lucht op het glas was gebracht. Het gedeelte dat zoowel met 

 0aF 2 als met canadabalsem bedekt was, bleef bij toetreden van de 

 lucht volkomen onveranderd en vertoonde onder het microscoop een 

 zwak mozaïek. Ondanks al de genomen voorzorgsmaatregelen kon 

 dus de uitkristallisatie van het zilver niet worden tegengegaan. 



Daar, waar geen tweede bedekking met canadabalsem was ge- 

 komen, veranderde het neerslag door inwerking van de immersie- 

 vloeistof (glycerine) van kleur, (blauw — ■>■ bruinrood) en was het 

 ultramicroscopisch beeld veel rijker aan ultramicronen en de ultra- 

 micronen zelve lichtsterker. CaF 2 alléén beschermde dus niet voldoende. 



Invloed van de temperatuur. 



Bij onze eerste proefnemingen was al waargenomen dat een korte 

 verhitting op betrekkelijk lage temperatuur, bijv. 260°, reeds zeer 

 merkbare veranderingen in het zilverlaagje veroorzaakt, die zich 

 uiten zoowel in een verandering van kleur als in een vergroving' 

 van het neerslag. 



Zeer duidelijk komen deze veranderingen voor den dag, indien 

 men het bij kamertemperatuur gevormde neerslag zeer plaatselijk 

 gaat verhitten, door tegen den onderkant van het glas, waarop zich 

 het neerslag bevindt, een oogenblik een gloeiend glasstaafje te 

 drukken. In het homogeen blauwe veld leekent zich de verhitte 

 plaats dan af als een rood vlekje, in een rood veld als geel. Deze 

 verandering treedt zoowel op in de ongeopende geëvacueerde lamp 

 als wanneer liet zilver niet de lucht in aanraking is of bedekt is 

 met een laagje canadabalsem. 



Verschuift men de glasscherf, waarop zich een dergelijk vlekje 

 bevindt, door het gezichtsveld van het microscoop, dan blijkt, dat 

 terwijl het niet-verhittc deel bestaat uit een mozaïek van slechts heel 

 weinig lichtende ultramicronen, het wei-verhitte deel een zeer hel- 

 verlicht gezichtsveld geeft. De hoofdkleur van de in hel microscoop 

 waargenomen velden is steeds complementair aan die welke mei hel 

 bloote oog wordt waargenomen. Ofschoon de afstand der aparte 

 deeltjes niet waarneembaar is veranderd, zijn de deeltjes zelve veel 



