612 



met Zn, Cd en As verkregen met die, welke bij onze proeven 

 ontstonden, dan blijkt dat de laatste veel en veel fijner zijn. Bij 

 de proeven van Kohlschütter en Ehlers werd het metaal in een 

 geëvacueerde buis van moeilijk smeltbaar glas of kwarts in een 

 electrisehen oven eenzijdig verhit en het condensaat, dat zich in 

 een kouder deel dezer buis afzette, onderzocht. Uit den aard dei- 

 zaak is de temperatuur van den glaswand daar ter plaatse ver 

 boven de kamertemperatuur, terwijl in onze proeven de glaswand 

 in vloeibare lucht gekoeld werd. K. en E. kregen dan ook 

 duidelijk separate deeltjes van 0,01 tot 0,05 ml. doorsnede, terwijl 

 bij onze proeven de afmetingen 10 en meermalen kleiner waren. 

 Overigens namen ook zij bij deze metalen de kransjes van grootere 

 deelen waar, die ten koste van de kleinere, welke in de nabijheid 

 hadden gelegen, waren gegroeid. 



Met inachtnemen van den condensatietemperatuur kunnen wij 

 dus bovengenoemde conclusie uitbreiden en haar aldus formuieeren : 

 Naarmate bij de temperatuur van den wand, waartegen een metaal- 

 damp condenseert, de dampspanning van dit metaal grooter is, naar 

 die mate is de structuur van het gevormde neerslag grover. 



De volgorde, waarin deze vergroving wordt waargenomen is deze : 

 1. het neerslag is optisch onoplosbaar; 2. het neerslag is grooten- 

 deels optisch onoplosbaar maar vertoont daarnaast grootere separate 

 deeltjes; 3. in plaats van het homogene optisch onoplosbare deel 

 treedt een aaneengesloten netwerk van meer of minder sterk lichtende 

 ultramicronen; 4. de ultramicronen van het netwerk worden grooter 

 en meer separaat; 5. de kleinste deeltjes zijn duidelijk separaat en 

 vertoonen hier en daar conglomeratie, beginnende kristalstructuur 

 of groei van enkele grootere ten koste van omliggende kleinere. 



Toetsen wij thans aan onze experimenten de beschouwingen van 

 Knüdsen l ) en Langmüir 2 ) over de condensatie en reflectie van 

 metaaldampen. Knüdsen neemt aan, dat reflectie van metaaldamp 

 tegen den glaswand alleen boven een zekere kritische temperatuur 

 mogelijk is en dat daar beneden de aanbotsende moleculen niet meer 

 worden teruggekaatst, maar blijven hechten op de plaats waai zij 

 den glaswand treffen. 



Onze waarnemingen omtrent den invloed van verhitting op reeds 

 gevormde neerslagen doen zien, dat deze opvatting niet juist kan 

 zijn. Ver beneden het door Knüdsen aangenomen kritische punt 

 hebben de deeltjes in een zeer dun laagje een zeer merkbare beweeg- 



') Ann. der Physik. (4) 50 (1916) 472. 



"■) Journ. Amer. Ghem. Soc. 38 (1916) 2221. 



