644 



tusschen a en b dan tusschen a en c, als gevolg van geringeren afstand 

 a — b in verhouding tot dien van a — c ; daardoor zal op a een resul- 

 teerend electrisch koppel gaan aangrijpen, dat echter kan worden 

 gecompenseerd door een tweede electrisch koppel in tegengestelde 

 richting, dat optreedt tengevolge van het laden van c tot negatieve 

 potentiaal waarde ( — 4 Volt); b toch werkt als scherm voor de 

 krachtlijnen a — c, (zie hiervoor nog I, blz. 24 en 25). Denkt men 

 zich in dezen toestand de naald zonder torsie opgehangen, zoo zal, 

 in theorie althans, het evenwicht nog blijven bestaan; dit evenwicht 

 is echter labiel; immers bij constante potentialen zal bij een geringe 

 draaiing van de bovennaald in de richting waarin de hoek met b 

 kleiner wordt, de dichtheid der krachtlijnen tusschen a en b loe- 

 nemen, en daardoor een resulteerend electrisch koppel ontstaan 

 in den zin van de bewegingsrichting. Evenzeer zal het evenwicht 

 labiel zijn in de tegenovergestelde richting, daar bij het grooter 

 worden van den afstand a — b, de invloed van b kleiner 

 zal worden en de invloed van de negatieve potentiaal waarde van 

 c zal overwegen. De torsie van den ophangdraad van de naald 

 echter kan, bij voldoende grootte, een koppel leveren, waardoor het 

 evenwicht stabiel wordt; het torsiekoppel kan echter ook eene 

 waarde hebben, zóó, dat het niet opweegt tegen genoemde electrische 

 koppels, in welk geval het evenwicht labiel blijft. Er bestaan nu 

 bij bepaalde hoogte en hoek der naalden twee omstandigheden, 

 waardoor deze gevallen worden bepaald: 



1. de grootte van de kracht van torsie, dus de dikte en aard 

 van ophangdraad ; 



2. de ladingstoestand; bij dezen kan men n.1. onderscheiden „hooge" 

 en „lage" ladingstoestanden, hieronder te verstaan zulke, waarbij 

 het potentiaalverschil a — b groot of klein is; zoo is b.v. de toestand 

 (a -\- 30 Volt, b Volt, c — 8 Volt) een hoogere ladingstoestand dan 

 (a -f 1 2 Volt, b Volt-, c—A Volt). 



De beteekenis van omstandigheid 1 is uit zichzelf voldoende 

 duidelijk ; wat 2 betreft, zoo men bij bepaalden draad steeds hoogere 

 ladingstoestanden tracht te realiseeren, zal ten slotte het evenwicht 

 van stabiel, labiel worden. Bij een hoogeren ladingstoestand toch, zal 

 de dichtheid der krachtlijnen tusschen a en b en dus ook die der kracht- 

 lijnen tusschen a en c, (immers daarbij ook grooter potentiaalverschil 

 a — c) steeds grooter zijn ; dan zal dus tevens het optredende electrisch 

 koppel tengevolge van eene onderstelde geringe verplaatsing van de 

 naald meer gaan bedragen, zoodat het torsiekoppel dit electrisch koppel 

 bij voldoenden, hoogen ladingstoestand ten slotte niet meer zal 

 kunnen compenseeren. Natuurlijk zijn het de gestabiliseerde toestanden, 



