647 



Het effect van I en II tezamen komt dan op hetzelfde neer, alsof 

 slechts I plaats vond, doch daarbij een grooter gedeelte van de 

 aangevoerde lading naar die plaatsen van b zich begeeft, waar juist 

 de intlnentielading in geval II zou vrijkomen. Op deze wijze komt 

 m.i. duidelijk uit, dat de invloed van phase II werkelijk bestaat in 

 een grooter worden van de nuttige capaciteit van b. In den ladings- 

 toestand (-|- 14, 0, — 6) wordt die nuttige capaciteit door de 

 beweging nog meer vergroot dan in den ladingstoestand (-(- 8, 0, — 4); 

 daaruit volgt, dat in dien toestand ook de ladingsgevoeligheid 

 meer zal bedragen, omdat, gelijk ook reeds in mededeeling I werd 

 medegedeeld, de ladingsgevoeligheid natuurlijk des te grooter zal zijn, 

 naarmate een grooter gedeelte van de aangevoerde lading een 

 verandering' in de krachtlijnen tusschen a en b veroorzaakt, waar- 

 mede een bewegingseffect gepaard gaat. 



Aan het gebruiken van steeds hoogere ladingstoestanden worden 

 ten slotte grenzen gesteld, wanneer n.1. het reeds boven beschreven 

 geval van labiliseering intreedt. Een zoo dicht mogelijk naderen tot 

 dit labiele evenwicht is voor de gevoeligheid natuurlijk het meest 

 gunstig; omdat dan (zie boven) het bewegingseffect op de naald 

 voornamelijk het gevolg zal zijn van verplaatste influentielading en 

 slechts voor een gering deel van den ladingsaanvoer zelve. Het 

 labiliseeringsprincipe komt ook in enkele andere electrometers voor, 

 o.a. in die van Wulf, Wilson (Kipsjsteem), terwijl de electrometer 

 van Hoffmann juist eene zoodanige gunstige verandering van den 

 binant-electrometer beoogt, dat genoemd principe daardoor in het 

 systeem werd ingevoerd, voor welk doel de vorm der naald 

 op bijzondere wijze werd gekozen. 



Toch is de opvatting, als zou het labiliseeringsprincipe op zichzelf 

 jie grootst mogelijke gevoeligheid in eeu systeem waarborgen, mijns 

 inziens niet juist ; van groot belang blijft ook bij toepassing van dit 

 principe nog de verhouding van nuttige tot schadelijke capaciteit. 

 Denkt men zich b.v. eens dat in het stelsel b -f d, d een groote capaciteit 

 bezit (d.i. schadelijke) dan zal wel nabij den labielen ladingstoestand, 

 voor de verandering in den loop der krachtlijnen tusschen a en b, 

 op zichzelf beschouwd, dus voor het bewegingseifect van de naald 

 een zeer geringe ladingstoevoer noodig zijn, doch zal gelijkertijd de 

 naald d nog veel lading voor zich opeischen ; anders ge/.egd. hoewel 

 de nuttige capaciteit bij den labielen toestand sterk is vergroot, toch 

 komt de schadelijke ook dan nog belangrijk in aanmerking. Pil 

 bezwaar geldt vooral dan, wanneer die schadelijke capaciteit in het 

 stelsel evenals de nuttige den invloed van het labiliseeren mode 

 ondergaat. Onderstelt men b.v. eens, dal <i bestaai uit een horizontaal 



