648 



geplaatst schijfje, dan zal een deel van de capaciteit van b betrekking 

 hebben op krachtlijnen gaande van h naar het horizontale vlak van 

 a (d.i. schadelijke capaciteit). Ook deze krachtlijnen zullen dan tengevolge 

 van de beweging verandering' ondergaan, d. w. z. dat ook deze 

 schadelijke capaciteit bij het overgaan naar hoogere ladingstoestanden 

 steeds grooter zal worden, hetgeen op zichzelf nadeelig is. Uit deze 

 beschouwing volgt, dat het voordeel van labiliseeren nog aan eene 

 voorwaarde is gebonden; het optimum ligt in den volgenden regel 

 opgesloten : de grootste ladingsgevoeligheid in een systeem zal worden 

 verkregen bij een zoo dicht mogelijk naderen tot den labielen 

 toestand ; tevens zal het bedrag van de schadelijke capaciteit zoo 

 gering mogelijk moeten zijn, en deze vooral niet den invloed van 

 het labiliseeren moeten ondervinden. 



Wat nog de capaciteit van het geheele stelsel tezamen aangaat, 

 zoo kunnen zich eigenaardige verhoudingen bij de verandering van 

 deze voordoen. We- zagen reeds, dat bij positieven ladingsaan voer 

 de door de naaldbeweging verplaatste influentielading de potentiaal- 

 verhooging van het stelsel tegengaat ; zoo kan dan het geval voor- 

 komen, dat de potentiaal verhoogïng door dien invloed juist wordt 

 gecompenseerd d.i. het stelsel zou dan oneindig groote capaciteit bezit- 

 ten ; dit geval zal zich o.a. voordoen, wanneer de schadelijke capa- 

 citeit van het stelsel een gering bedrag bezit. Gaat men dan nog tot 

 hooger ladingstoestanden over, dan zal bij positieven ladingsaanvoer 

 zelfs potentiaalverlaging' ontstaan, d.i. negatieve capaciteit bestaan 

 voor het stelsel. 



Wat den hier beschreven electrometer betreft, zoo meen jk in 

 verband met de hier gegeven beschouwingen gunstige resultaten te 

 h ebben v erk regen . 



Ten einde nog nadere gegevens te leeren kennen over de ver-. 

 houding van nuttige en schadelijke capaciteit bij de verschillende 

 ladingstoestanden in dit systeem, werden nog proeven ingericht, 

 welke echter nog niet als geëindigd kunnen worden beschouwd; 

 ook omtrent den invloed van de dikte van ophangdraad en wijziging- 

 van naald vorm is nog een nader onderzoek in voorbereiding. 



Natuurkundig Laboratorium 

 der Rijks- Universiteit te Groningen. 



