672 



van Java en Madoera" opslaat, ziet men, dat er geenszins voldoende 

 gronden voor de scheiding van oudmiocene ernptiva en jonge vul- 

 canen in deze streek aangegeven zijn. In de Fransche uitgave (p. 506) 

 vinden wij: „Autant qu'on ait pn jnger par les afleurements in- 

 suffisants, les sédiments tertiaires semblent reposer au Nord et a 

 l'Ouest sur 1'andésite et eontre celle-ci". De normale superpositie 

 van de tertiaire sedimenten op de oude andesieten — waardoor 

 immers de ouderdom dezer laatste zou bewezen worden — schijnt 

 dus slechts op zeer onbevredigende wijze te zijn waargenomen. In 

 eene volgende passage betoogen de schrijvers, dat in het groote 

 oude-andesiet-massief verschillende erupties moeten hebben plaats 

 gehad ; zij vinden argumenten voor deze opvatting in de feiten, dat 

 de gesteenten petrographisch nogal uiteenloopen, en dat er nog 

 resten van verschillende kraterranden te herkennen zijn. Eén van 

 de punten echter van deze ,,oude" kraterranden — de Goenoeng 

 Limo — is volgens de schrijvers een jonge vulcaan, terwijl ook 

 voor een tweede punt — de G. Kentiana — de mogelijkheid van 

 geringen ouderdom wordt opengehouden, ,,mais les .autres points 

 d'éruption appartiendront sans doute a Tanden massif andésitique" 

 (p. 506). 



Men vindt dus in den tekst geen overtuigende argumenten voor 

 den hoogen ouderdom der .,oude" andesieten oostelijk van Buiten- 

 zorg; integendeel, men ontmoet aanwijzingen, dat de auteurs zelf 

 zich onzeker voelden, en bovendien is er één belangrijk feit, dat 

 op geringen ouderdom der andesieten schijnt te wijzen. Verbeek en 

 Fennema geven immers aan, dat er nog sporen van vrij duidelijke 

 kraterranden binnen het massief te herkennen zijn. Bedenken wij 

 nu, dat volgens hunne opvattingen de ,,oude vulcanen" het materiaal 

 voor alle lagen der miocene brecciën en conglomeraten hebben 

 moeten opleveren, die soms duizenden meters dik zijn, dat voorts, 

 na het oud-mioceen, minstens één intensieve plooiing het Tertiair 

 van Java getroffen heeft, dan kunnen wij ons nauwelijks voorstellen, 

 dat vulcanen een zeer langdurig tijkperk van denudatie en eene 

 intensieve plooiing zóó overleefd zouden hebben, dat zij nu nog 

 herkenbare kraterranden bevatten. 



Deze overwegingen, die zich vanzelf aan den geoloog opdringen, 

 die de reis van Tjiandjoer naar Buitenzorg maakt, waren aanleiding, 

 dat ik excursies begon te maken, om de vraag naar den relatieven 

 ouderdom van Tertiair en Ernptiva bij Buitenzorg nader te onder- 

 zoeken. Tusschen September 1914 en Mei 1917 werden er 21 dagen 

 aan het veldwerk besleed. 



Het was a priori te verwachten, dat eene nauwkeurige bestu- 



