Sterrekunde. — De Heer De Sitter biedt eene mededeeling aan 

 van den Heer Dr. A. Pannekoek over: „De oorsprong van 

 de saros" . 



(Mede aangeboden door den Heer E. F. van de Sande Bakhuyzen). 



I. 



Het voorspellen van eklipsen, dat tot onontwikkelden zoo sterk 

 spreekt als bewijs van de macht en de waarheid van de sterre- 

 kundige wetenschap, is niet een vrucht van de hoog ontwikkelde 

 moderne theorieën, maar behoort tot de oudste aanwinsten van 

 menschelijke wetenschap. Gneksche schrijvers vermelden, dat de 

 Babyloniers de verduisteringen reeds wisten te voorspellen met 

 behulp van een periode van ruim 18 jaren, die zij saros noemden, 

 en die daarop berust, dat 223 synodische maanperioden en 242 

 drakonilische omloopen zoo goed als gelijk zijn (beide 6585 7 8 dag), 

 dus dat na dit tijdsinterval volle en nieuwe maan weer in denzelfden 

 stand t. o. v. de knoopen komen. Toen naderhand deze beteekenis 

 van de saros als gemeenschappelijk veelvoud van twee perioden van 

 de maan eenmaal erkend was, was de saros zelf niet meer noodig 

 en konden de eklipsen direkt uit de kennis van de loopbanen van 

 zon en maan berekend worden. Maar tot deze wetenschappelijke 

 hoogte klom de sterrekunde in het Seleucidische Babyion en in 

 Griekenland eerst in de laatste eeuwen v. C. De oorsprong en het 

 gebruik van de saros valt in vroege ren tijd ; en de eerste vraag is 

 in welken tijd ? 



Naar de opvattingen van de school van Hugo Wincklbr, volgens 

 welke reeds 2000 — 3000 v. C. de Babylonische sterrekunde haai 

 hoogste volmaaktheid bereikt had, lag deze oorsprong in een /.oo ver- 

 ren voortijd, dat er geen sprake van kan zijn, den weg der ontdekking 

 te volgen. Maar deze opvattingen zijn door Kuglers onderzoekingen 

 gebleken grootendeels fantasieën zonder grond te zijn Naderband 

 heeft de laatste verdediger van een hoogen ouderdom der Babylonische 

 sterrekunde, Eknst Weidner, nog getracht te bewijzen, dat de saros 

 tenminste omstreeks 1000 v. C bekend moest geweest zijn ; maar 



