718 



daarin is hij niet geslaagd. l ) Wat Kügler als argument voor de 

 tegenovergestelde opvatting aanvoert, is zonder twijfel juist: 



„Die altesten einigermaassen brauchbaren babylonischen Beobach- 

 tungen von Mondfinsternissen stammen nach Ptolemaeus aus den 

 Jahren 721 und 720 v. C. Die sich darin kundgebende Genauigkeit 

 übertrifft in keiner Weise diejenige, welche uns in einzelnen 

 assyrischen Texten der Spatzeit begegnet. Von einer Kenntnis des 

 Saros tindet sich in jenen Texten nicht die geringste Andeutung; 

 alles spricht vielmehr dagegen, dass die Astrologen der damaligen 

 Zeit den Saros gekannt haben nnd imstande waren, eine Mond- 

 finsternis auf langere Zeit lvinaus mit Sicherheit anzusagen"; 2 ) 

 en hij besluit er uit: „Vor dem 8. Jahrhundert wurden die 

 Finsternisse des Mondes (und der . Sonne) noch nicht mit jener 

 Sorgfalt beobachtet, die f'ür die Feststellung ihrer Periode notwendig 

 ist, letztere war noch im 7. Jahrhundert unbekannt". In hoeverre 

 het eerste gedeelte van dezen zin juist is, zal nog nader blijken. 



Kügler wijst er bovendien, zeer terecht, op, dat het ontdekken 

 van de saros niet zoo gemakkelijk is als men dikwijls denkt. ') In 

 de eerste plaats, omdat deze periode niet een vol aantal dagen 

 omvat, maar 8 uren meer. Heeft men een volledige lijst van de op 

 een bepaalde plaats, bv. in . Babyion zichtbare maaneklipsen *), en 

 zoekt men nu diegene op, die één sarosperiode later komen, dan 

 vallen deze alle 8 uren later, dus grootendeels in den dag: de 

 meeste zijn onzichtbaar in Babyion. Daarentegen treden nu een groot 

 aantal eklipsen op, waarvan de voorgangers 18 jaren vroeger niet 

 zichtbaar waren, omdat ze vóór het aanbreken van den nacht 

 plaatsvonden. De ervaring wijst dus in het geheel niet in de richting- 

 van de sarosperiode. Om eklipsen op ongeveer denzelfden tijd van 

 den dag te krijgen, moet men de periode drie maal nemen; na 

 54 jaren komen de zichtbare eklipsen terug in grootendeels dezelfde 

 volgorde. Wanneer wij de zichtbare eklipsen rangschikken in reeksen 

 van 54 of van 18 jaar, dan is het ook niet moeilijk, het bestaan 

 van de sarosperiode te bevesfigen. Maar geheel iets anders is het, 

 deze periode te vinden of te ontdekken. Wanneer men iemand, die 

 niets van deze periode weet, opdraagt, om uit een volledige lijst 



] ) E Weidner, Alter und Bedeutung der babylonischen Astronomie und Astral- 

 lehre (1914) S. 16 Zie ook F. X. Kügler, Sternkunde und Sterndienst in Babel. 

 Erganzungen S. 241. 



-1 F. X. Kügler. Hetzelfde werk. Erganzungen. S. 132 



8 ) Hetzelfde werk Band II. S. H5-67. 



4 ) Van zoneklipsen spreken wij hier niet, omdat door den invloed van de paral- 

 laxe hier de regelmaat nog veel moeilijker te vinden is. 



