719 



van maaneklipsen, b.v. uit Oppolzers Canon, een periode te ont- 

 dekken, waarna ze op dezelfde wijze terugkeeren, dan zal hem dat 

 zeker zeer moeilijk vallen. En hoeveel moeilijker nog in Babyion 

 de ontdekking moet geweest zijn, blijkt als wij op de voorwaarden 

 letten, die vervuld moesten zijn. 



In de eerste plaats was noodig, dat men over een volledige lijst 

 van alle zichtbare eklipsen beschikte Nu is het twijfelachtig, of in 

 den Assyrisehen tijd (8 stc en 7 cle eeuw v. C.) van de waargenomen 

 eklipsen een voorlloopende lijst op te maken was, daar tenminste 

 in alle ons overgeleverde rapporten van de astrologen opgave van 

 het jaar ontbreekt. Verondersteld echter, dat daartoe de gegevens te 

 vinden w T aren — in volgende eeuwen heeft men ze wel gehad — , 

 dan moest eerst iemand op de gedachte komen, zulk een door- 

 loopende lijst samen te stellen, en vervolgens op het denkbeeld, 

 daarin een periode te willen opsporen ; dan eerst zou hij nog voor 

 een soortgelijke, zij het ook nog moeilijker taak staan, als boven 

 aangegeven is. ,,Etwas anderes aber ist es, selbslandig auch nnrauf 

 den Gedanken zu kommen, dass die Finsternisse sich periodisch 

 wiederholen könnten und wieder et was anderes, das vermutete 

 Gesetz aus einer Reihe von Beobachtnngen abzuleiten. Die mangelhafte 

 Würdigung dieser Dinge kommt bei uns daher, dass wir heute so 

 sehr an die Aufdeckung von neuen Naturgesetzen gewöhnt sind, 

 dass wir uns nur schwer in die Lage derer versetzen können, 

 welche auf dem Gebiete naturwissenschaftlicher Erkenntnis die eiste 

 Pionierarbeit zu leisten hatten" (Kuglek. S. 67). Inderdaad, men 

 kan zeggen, dat daartoe een bovenmenschelijke genialiteit noodig 

 was, in staat om in een wereld, die het begrip wetenschap nog 

 niet kende, als 'het ware uit niets de wetenschappelijke doelstelling- 

 en de wetenschappelijke methode uit te denken en toe te passen. 



Op deze wijze beschouwd is het niet verwonderlijk, dat in den Assy- 

 risehen tijd van een sarosperiode nog niets bekend was. Ja, het omge- 

 keerde moet dan ten hoogste verwondering wekken, nl. dal deze saros 

 ooit ontdekt kon worden. Maar dat geldt alleen, als zij gevonden had 

 moeten worden op de hier aangegeven wijze. Dit kan echter niet 

 de weg geweest zijn, waarop de wetenschap ontstaan is. Eerst zijn 

 praktisch regels en regelmatigheden gevonden, die zich uit de ervaring 

 vanzelf aan den geest opdrongen, gevonden zonder opzet of bewustzijn 

 van wetenschappelijk doel: veel later heeft zich daaruit het theoretisch 

 begrip van regelmaat en periodiciteit in de natuur gevormd on hel 

 opzet om ze te vinden. Wil men dus in den oorsprong dor weten- 

 schap geen wonderscheppingen aannemen, dan is zulk een ontdekking 

 als het vinden van de saros alleen als een groeiproces to begrijpen, 



47 



Verslagen der Afdeeling Natuurk. Dl. XXVI. A°. 1917/18. 



