720 



als het eindresultaat van meerdere stappen, waarvan elk eenvoudig 

 en vanzelf uit de vorige voortvloeide en waaraan meerdere opeen- 

 volgende generaties meegewerkt hebben. 



Wanneer er sprake is van het voorspellen van eklipsen, wordt 

 altijd dadelijk aan de saros gedacht, alsof deze het eenige hulp- 

 middel voor zulke voorspellingen is. Maar er zijn nog andere, een- 

 voudiger en minder volkomen regels, die gemakkelijker te ontdekken 

 waren, en die dus zeker reeds opgemerkt en gebruikt zijn vóór 

 men van een saros wist. Zij zijn als de voorloopers te beschouwen, 

 waaruit de saros zich mettertijd ontwikkelde. Deze ontwikkeling 

 moet dan vallen in de eeuwen, waarin uit de astrologische praktijk 

 van het Assyrisehe tijdvak de sterrekunde geleidelijk opgroeit 

 tot de wetenschappelijke hoogte, die zij onder de Seleuciden en 

 Arsaciden bereikt — dus in het Balryloniseh-Perzisehe tijdvak (6 de — 

 4 de eeuw v.C). 



Op welke wijze deze ontwikkeling plaats vond, wordt geïllustreerd 

 door een merk waard igen spijkersehrifttekst uit het British Museum, 

 Sp. II 71, waarvan Strassmaier in 1894 een transskriptie heeft ge- 

 geven. l ) Daar is aangetoond, dat deze tekst een naar sarosperioden 

 gerangschikte lijst van maaneklipsen bevat. Strasmaier meende er 

 tegelijk uit te kunnen afleiden, dat de Babyloniers de saros als 

 grondslag voor hun kalender gebruikten, maar dit is naderhand 

 gebleken onjuist te zijn. De belangrijkheid van dezen tekst ligt vooral 

 daarin, dat hij duidelijk de genesis van de saros uit vroegere fasen 

 doet zien. Om haar bouw te begrijpen, is het noodig eerst deze 

 ontwikkeling zelf na te gaan. 



II. 



De sterke opbloei van de astrologie, die de blikken der menschen 

 op alle hemellichten richtte, in het Assyrisehe tijdvak, bewerkte, dat 

 toen steeds meer een uitgebreide detailkennis van alle hemelsche 

 verschijnselen ontstond. In het bijzonder betrof dit ook de maan en 

 de eklipsen. Als eerste regelmaat bij de eklipsen moest daarbij de 

 regel opvallen, dat na een maaneklips eerst 6 maanden later weel- 

 een maaneklips kan optreden. Wel is waar bleef zulk een eklips 

 ook dikwijls uit, maar de reden daarvoor was in de waarnemingen 

 van de maan te vinden -. een maaneklips treedt alleen op als zon en 

 maan juist tegenover elkaar staan. De verschijnselen op de dagen, 

 die om volle maan heen liggen, (altijd het midden, den 13 deD , 



') Epping und Strassmaier, Ein babylonischer Saros-Canon. Zeitschrift für As 

 syriologie Bd. V11I S. 176 De tekst zelf is Z. f. A. Bd. X. S. 66 afgedrukt 



