721 



14 den of' 15 den van de maand, die steeds met het eerste verschij- 

 nen van de maansikkel begon) werden, wegens hun astrologische 

 beteekenis, steeds zorgvuldig waargenomen ; uit de doorgangstijden 

 van zon en maan door den grooten cirkel van den horizon, (den 

 natuurlijken meetcirkel voor de Babyloniers), dus uit opkomst en 

 ondergang op die dagen, was het tijdstip van oppositie met zeker- 

 heid te vinden. Ging de volle maan 's avonds vóór zonsondergang 

 op of 's ochtends vóór zonsopkomst onder, dan moest de ópposilie 

 nog komen; was het er na, dan was de oppositie voorbij. Zoodra 

 eenmaal deze reden voor het uitvallen van een eklips, nl. dat de 

 oppositie over dag plaats vond, opgemerkt was, kon men den positieven 

 regel opstellen : als een maaneklips plaats vindt, treedt 6 maanden 

 later weer een maaneklips op; of deze zichtbaar zal zijn, hangt er 

 van af, of de oppositie 's nachts of over dag plaats vindt. 



Deze regelmaat werd reeds in den Assyrischen tijd opgemerkt. 

 In de astrologische rapporten wordt nu en dan melding gemaakt 

 van voorspellingen, die al of niet uil kwamen. Zoo heet het in een 

 der rapporten : ,,De eklips gaat voorbij, zij vindt niet plaats. Als 

 de koning vraagt, welke voorteekenen hebt gij gezien : de goden 

 (nl. zon en maan) werden niet met elkaar gezien ; . . . bij het begin 

 van den nacht ging de maan op, daarom gaat de eklips voorbij, 

 over dag werd de maan met de zon gezien." ') Hier wordt dus als 

 reden, waarom een blijkbaar voorspelde eklips niet plaats vond, aan- 

 gegeven, dat 's avonds de maan na zonsondergang opkwam, dus de 

 oppositie al voorbij was en over dag gevallen was. 



De bovenstaande regel gold echter niet altijd. Na 6 maanmaanden 

 (177,18 dagen) is de lengte van de zon, dus ook van de volle maan 

 gemiddeld 174°, 645 toegenomen; in denzeltden tijd is de knoopenlijn 

 9°, 383 teruggeloopen. Is dus de afstand van een volle maan tot de 

 naaste knoop L — Si = P, dan is de afstand van de volle maan. 

 die 6 maanden later valt, tot de andere knoop /-* — 5°,355 + 9°. 383 = 

 = P -f- 4°,028. De plaats van de volle maan t.o.v. de knoop ver- 

 schuift 4° per halfjaar. Hieruit blijkt, dat een aantal malen telkens 

 na 6 maanmaanden de maaneklipsen regelmatig terugkomen ; maar 

 eindelijk houdt deze reeks op, wanneer de afstand tussehen volle 

 maan en knoop te groot is geworden. Ken gedeeltelijke eklips is nog 

 mogelijk als de afstand L - i* niet meer dan 10° 124° bedraagt. 

 Is b.v. bij een bepaalde volle maan de waarde P=L — .Ï2 = - 15°, 

 dan is deze grootheid voor «Ie volle manen, die telkens 'i maan- 

 maanden later komen : 



>) Thompson, The reports of the magiciens and astrologers, Nr. 274 A; Ki 



Sternkunde etc. M, S. 64. 



47 



