729 



bij de horizontale lijnen, waar ze met een interval van 5 op elkaar 

 volgen; achter den naam onder de horizontale lijn staat ook steeds 

 bijgevoegd .,5 maanden". Soms schijnt ook elders het interval maar 

 5 te zijn, maar dan is er een tweede 12 de maand ingeschakeld en 

 onder het jaarnummer staat dan ,,dir" (soms VI dir, als een 2 de 

 Ululu is ingevoegd). De jaarnnmmers beginnen telkens weer met 1, 

 onder bijvoeging van de eerste lettergreep van een koningsnaam; 

 uit deze namen blijkt, dat het begin van de tabel het jaar 31 van 

 Artaxerxes II is ( — 373), waarop die van Oclius (Umasu), Arses, 

 Darins, Alexander, Philippus, Antigonns en Seleukus volgen: de 

 laatste jaren tellen steeds voort als Seleucidische aera. Epping en 

 Strassmaier hebben door vergelijking met.de Canon van Oppolzer 

 vastgesteld, dat de totale eklipsen steeds vallen in het midden der 

 door horizontale lijnen gescheiden afdeelingen. 



Wij hebben hier dus juist zulk een lijst van eklipsmanen als boven 

 ondersteld werd: elke kolom bevat 5 reeksen, deels van 8, deels 

 van 7 maandnamen, die tezamen een saros vormen; de naast elkaar 

 geplaatste kolommen zijn 6 opeenvolgende sarosperioden. Deze tekst 

 is dus in de eerste plaats een bewijs, dat de Babyloniers de reeksen 

 van bijeen behoorende maaneklipsen, die Schiaparelu onderstelde, 

 inderdaad gekend hebben. Vervolgens toont hij, dat de Babylonische 

 saros niet eenvoudig een periode van 223 maanmaanden is, maar 

 een groep van 5 reeksen, die ieder uit 7 of 8 volle manen bestaan, 

 op de uiterste na alle eklipsmanen. Hij wijst dus duidelijk aan, dat 

 de saros ontstaan moet zijn, als hierboven aangegeven, uit de kennis 

 van de reeksen van Schiaparelli, die een primitiever stadium van 

 wetenschap voorstellen, doordat daarin weer een periodiciteit opge- 

 merkt werd. Het verdient de aandacht, dat bij deze wijze van ontstaan 

 het feit, dat eerst een groote moeilijkheid leek : dat de saros 8 uren 

 meer is dan een vol aantal dagen, absoluut zonder eenige beteekenis 

 is. Bij deze genesis van de saros speelt de tijd van den dag, waarop 

 een eklips valt, in het geheel geen rol. 



De tekst van Strassmaier geeft ons geen uitsluitsel omtrent den 

 tijd, waarin de saros ontstaan is. Hij dateert zelf op zijn vroegst 

 uit de 3 de eeuw v. C, toen de Seleucidische aera al in gebruik was 

 en hij vertegenwoordigt reeds een hoogere ontwikkeling dor kennis. 

 Want niet enkel treedt de saros zelf daarin op. maar blijkbaar 

 ook reeds het bewustzijn van de gebrekkigheid van de saros. 

 Doordat na deze periode de waarde P — - L ■*- niel precies tot 

 dezelfde waarde terugkeert, moeten de eerste termen van elke reeks 

 na eenigen tijd tot de laatste van de vorige reeks worden, de 5- 

 maand-intervallen moeten één interval vooruit verspringen, dus in 



