738 



y/ X 2 _|_ y* — 2"83 X (0.846)"-»-? 

 aan welke formule de waarden zeer nauw aansluiten. Voor den 

 helderheidsfactor vond Kapteyn (Gron. Publ. 8) de waarde 0.78 en 

 Unthank (Mon. Not. R.A.S.. April 1916) 0.847 ; uit mijn beide 

 bepalingen voor l'I ! -f- F 2 volgde resp. 0.79 en 0.90. 



Voor Z kan men het best de constante waarde -f- 1 "88 aannemen; 

 naar mijn bepalingen zou Z naar den zwakken kant eer toe- dan 

 afnemen. 



Uit de verhouding tusschen Z en V ' X* -f- l r * volgt dan onmid- 

 dellijk, dat ook de apex-declinatie D abnormaal moet uitvallen. Zij 

 neemt sterk toe met afnemende helderheid. 



Ook Wkersma (A Detennination of the Apex of the solar motion 

 etc, Groningen 1908) vond uit sterren van Taylor een hooge waarde 

 van D, nl. : 8 ,T1 . . . D = -f- 51°8, terwijl Comstock (Astr. Journ. 655) 

 voor zeer zwakke sterren vond : 



11'Vl D= + 71°. 



Hoewel men nu aan deze laatste uitkomsten misschien geen groot 

 gewicht kan toekennen, wijzen zij toch alle op afwijkingen in 

 den zeilden zin, zoodat men geneigd is, daarvoor andere dan toe- 

 vallige oorzaken te zoeken. 



De ^-component, waarvan de apex-declinatie afhangt, openbaart 

 zich als een constante, d.i. niet van de A.R. afhankelijke term 

 in de ster-declinaties. In de eerste plaats zal men dus de oorzaak 

 van een abnormaal gedrag van Z en D in constante fouten der 

 declinaties zoeken, en het ligt zelfs voor de hand ze daaruit te 

 verklaren, zoolang men zich tot een bepaling der apex-coördinaten 

 beperkt. Wanneer zulke fouten bestaan en deze in denzelfden zin 

 werken als de ^-componente der zonsbeweging, dan zal, wanneer 

 men overgaat tot zwakkere sterren de equatoriale com ponen te in 

 sterkere mate afnemen dan de daarop loodrechte, en men zal du* 

 een hoogere apex-declinatie vinden. 



Beschouwt, men echter de ^-component zelve, dan zal men blijven 

 vinden dat zij afneemt en zelfs steeds met hetzelfde absolute bedrag, 

 tenzij, wanneer men heldere en zwakke sterren aan verschillende 

 catalogi ontleent, de cf-fonfen in het tweede geval groot er zijn en 

 wanneer men voor beide dezelfde catalogi gebruikt, er een helder- 

 heidsfout in declinalie in het spel is. Waar nu uit mijn beide onder- 

 zoekingen zeker geen naar den zwakken kant afnemende waarden 

 van Z gevonden worden en dit ook voor het overige onderzochte 

 materiaal gemiddeld niet het geval schijnt te zijn, zoodat' men in de 

 verschillende gevallen declinatiefouten overwegend in voor het ver- 



