Scheikunde. — De Heer P. van Romburgh biedt eene mededeeling 

 aan van den Heer N. Schoorl en Mej. A. Regenbogen: „Her- 

 ziening der tabellen voor de sterkte van spiritus." 



(Mede aangeboden door den Heer Ernst Gohen). 



In ons land zijn voor de afleiding van de sterkte van spiritus 1 ) 

 uit zijn soortelijk gewicht en temperatuur, officieel enkel de tabellen 

 in gebruik, welke in 1860 door E. H. von Baumhauer, toenmalig 

 hoogleeraar te Amsterdam met zijn assistent van Moorsel zijn be- 

 werkt en waarvan de grondslagen zijn neergelegd in eene door de 

 Kon. Akademie van Wetenschappen uitgegeven Verhandeling (1860) 

 terwijl tabellen in extenso berekend voor het gebruik van vocht- 

 wegers ter bepaling van het soortelijk gewicht, zijn verschenen in 

 1861 te Amsterdam. Tevens zijn door het Departement van Finan- 

 ciën, naar aanleiding van de wet van 1862, betreffende den accijns 

 op het gedistilleerd en het Kon. Besluit en de Resolutie van 1863 

 ter uitvoering van deze wet, de tafels ter bepaling van de percenten 

 zuiveren alcohol in gedistilleerd, volgens de aanwijzingen van den 

 honderddeeligen vochtweger en thermometer uitgegeven, welke tafels 

 evenzeer op de gegevens van von Baumhauer berusten. Deze tafels 

 worden nog steeds door de ambtenaren van den accijns gebruikt. 



De Nederlandsche Pharmacopee heeft sedert hare Derde Uitgave 

 (1889) eveneens de Tabellen van von Baumhauer voor spiritus bij 15° 

 opgenomen. Aan een van ons werd door de Pharmaeopee-Commissie. 

 met het oog op de voorbereiding eener nieuwe uitgave der Neder- 

 landsche Pharmacopee, de herziening dezer spiritus-tabellen opgedragen, 



In andere landen zijn de tabellen van von Baumhauer, hoewel 

 deze ook door hem in het Duitsch zijn uitgegeven, niet in gebruik 

 gekomen. In sommige landen zijn de officieele tabellen nog die van 

 Gay-Lüssac (1824); in de meeste zijn het tabellen welke berekend 

 zijn uit de waarnemingen van Mendeee.ikit (1869), welke in nauw- 

 keurigheid die van von Baumhauer verre hebben overtroffen. Ten slotte 

 zijn door Osborne en Mac Kelvv in 1911 lot 1913 aan het Bureau of 

 Standards te Washington, nieuwe metingen verricht, welke op groote 

 nauwkeurigheid aanspraak maken. 



') De term „spiritus" is, in overeenstemming mei de Nederlandsche Pharmacopee 

 hier steeds gebruikt voor mengsels van (aethyl-)alcohol en water. 



55 

 Verslagen der Afdeeling Natuurk. Dl. XXVI. A" 1917 IS. 



