Natuurkunde. — De Heer Lorentz biedt eene mededeeling aan 

 van den Heer J. J. van Laar: „Over het verloop der waarden 

 van a en b bij waterstof bij verschillende temperaturen en 

 volumina" . (Vervolg van de Verhandeling van 8 April 1903). 



(Mede aangeboden door den Heer F. A. H. Schrelnemakers) 



1. Inleiding. 



In eene Verhandeling, verschenen in het Akademieverslag van 

 24 Juni (26 Sept.) 1916, p. 275—284 heeft Prof. vam der Waals 

 de onderstelling geopperd, dat de grootheid a zijner toestandsverge- 

 lijking — althans beneden de kritische temperatuur en bij de kleine 

 volumina — van het volume zou afhankelijk zijn. Aan het slot 

 zijner verhandeling drukt hij de hoop uit, dat ook andere onder- 

 zoekers zich voor deze kwestie zullen interesseeren, en dat ook een 

 ernstig onderzoek boven de kritische temperatuur zou worden ingesteld. 



Bij het verschijnen van genoemde verhandeling had ik reeds 

 geruimen tijd aan dit onderwerp gewerkt, mede in verband met 

 mijne onderzoekingen aangaande de grondwaarden van y/a bij de 

 verschillende elementen van het Periodiek Systeem l ), en gevonden 

 dat a in hoofdzaak een functie van de temperatuur was, terwijl b 

 zoowel van T als van v afhankelijk bleek. 



Ware echter a ook van v afhankelijk, dan zou m. i. de betrekking 



«_ j / v Ji 



minstens even goed de feiten weergeven als de door van der Waals 

 voorgestelde betrekking 



a 



< 



Bij Fluorbenzol vindt men bv. het volgende. 



l/l 



l ) Het is duidelijk, dat het hierbij van het hoogste belang is, nauwkeurig te 

 weten in hoeverre » en 6 van T = oo tot T = verandelijk zijn. Te meer, daar 

 sommigen (o.a. Mathews) bij hunne berekeningen aannemen dat de waarden van 

 a bij het absolute nulpunt niet veel zullen verschillen van die bij de gewone 

 temperatuur. Wij zullen in het volgende zien, dat deze aanname zeer ver van de 

 werkelijkheid afstaat. 



