850 



mogelijk is, zal straks blijken) bleken in zoo hooge mate van T 

 afhankelijk, dat de door v. d. W. geopperde afhankelijkheid van 

 v — tenminste beneden T k en bij de groote volumina — geheel 

 onnoodig wordt. Zoo is bv. bij H 2 de verhouding van de waarde 

 van a bij J6° abs. tot die van a bij T k reeds ongeveer 1,4, terwijl 

 de verhouding van de overeenkomstige waarden van a bij Fluor- 

 benzol ongeveer 1,5 bedroeg (zie de tabel in § 1). 



Of wellicht bij kleine volumina de waarde van a toch nog van v 

 afhankelijk zal blijken te zijn, is een andere vraag. Maar opgrond 

 van het bovenstaande acht ik dit toch niet zeer waarschijnlijk. l ) 



III. De waarden van a k en b k bij het kritische punt. 



Ten gevolge der veranderlijkheid -•- niet alleen van a, maar ook 

 van b — is het uiterst moeilijk, zoo niet onmogelijk, de beide 

 konstanten der v. d. WAALs'sche toestandsvergelijking van elkaar te 

 scheiden. Bij groote volumina kan slechts de grootheid RTb g -a 

 berekend werden, zoodat er niets anders zou overblijven dan bij 

 een willekeurig aangenomen waarde van a de correspondeerende 

 waarde van b te berekenen. 



Gelukkig is er een omstandigheid — ten minste bij H, — die 



ons veroorlooft de waarden van a en b van elkaar te scheiden, en 



h g 

 wel deze dat zeer waarschijnlijk de verhouding — bij alle tempera- 



a 



turen konstant is : dat dus a en b gelijkelijk met T varieeren, of 



wel dat a met b mede verandert. 



Door K. Onnes 3 ) is onlangs gevonden : 



974 



T k = 33°,18 abs. ; p k = = 12,816 atm. ; d k — db 0,0310 . 



76 



Hieruit berekent men : 



RT k 0,0036618X33,18 0,121499 



b k = = — — = 0,001 1850 . 



pk 8X12,816 102,528 



Dit moet nu nog vermenigvuldigd worden met (1 -\- a) (1 — b) = 



1 ) En indien dit het geval mocht blijken te zijn, zoo zouden een evenredigheid 

 met b.v. v - 2 /3, of beter nog, met b—% eerder gemotiveerd zijn dan meU'-Vï. Want 

 dan zou (bij ft— a /s) de aantrekking met het molecuuloppervlak omgekeerd evenredig 

 zijn. Aan deze laatste mogelijkheid heb ik vroeger wel gedacht. De grootheid b 

 zou dan direct met T veranderen, en a zou eenvoudig — ten gevolge der even- 

 redigheid met b~ ~U — met de veranderingen van b medegaan. 



Aan de onderstelling a v b— 2 /s zijn ook andere voordeelen verbonden. Bij v = oo 

 zou a tegelijk met b tot een grenswaarde % naderen, en bij v = v zou de 

 benedenste grenswaarde a zich tot a k verhouden als (bk : b^h, hetgeen numeriek 

 tot zeer goede uitkomsten leidt. 



2 ) Verslag van 26 Mei (12 Sept.) 1917, p. 124—129. 



