852 



0,426, hetgeen ons te klein voorkomt, aangezien de waarde van y 

 bij een ideale stof 0,5 is, en de waarden bij alle andere stoffen daar- 

 boven moeten liggen. Met dh = 0,030 zou de slechts weinig hoogere 

 waarde 0,44 verkregen zijn. 



De oplossing dezer tegenstrijdigheid zal wel hierin gelegen zijn, 

 dat K. Onnes de waarde van y berekende uit de waarnemingen 

 tusschen ongeveer 20° en 15° abs., terwijl de krit. temp. bij 33° abs. 

 ligt. De extrapolatie van 20° (het kookpunt) op 33° lijkt dus wel 

 wat gewaagd, vooral daar dikwijls eerst boven het kookpunt de ware 

 richting van de z.g. rechte middellijn aan het licht komt : ). De uit 

 de waarnemingen van K. O. bij te lage temperaturen berekende 

 waarde van y is dus niet dezelfde als die van onze grootheid y, welke 

 den richtingscoëfneient voorstelt van de rechte verbindingslijn tusschen 

 7 2 D en Z)& in een D — T diagram. 



IV. Het BoYLE-punt. 



Dit is een tweede voor de studie der a- en ^-waarden belang- 

 rijk punt. Immers, dan is RTb 9 — a = 0, zoodat de juiste kennis van 

 de temperatuur van het BoYLE-punt tevens de verhouding b g : a aldaar 

 doet kennen. Volgens K. Onnes ■) nu volgt uit de door hem be- 

 rekende waarden van den tweeden viriaal-coëfficient B — door 

 interpolatie tusschen de vlak bij liggende temperatuur — 164°, 09 

 en de iets hoogere temperatuur — 182°, 75 — voor dit punt: 

 Tb — — 165°,72 C. = 107,37 abs., 



Voor RT B vindt men dus 0,39317 X 0,99941 =0,39294, zoodat 

 derhalve — daar 1:0,39294 = 2,545 is — gevonden wordt: 



b A =2,545, .... ... (4) 



a r 



d. w. z. geheel dezelfde waarde als wij boven bij Th vonden. 



Tusschen 33° abs. en 107° abs., d. w. z. tusschen 1\ en S 1 / 4 -7\ is 

 dus de de verhouding tusschen b 9 en a /constant gebleven, zoodat wij 

 eenige reden hebben te onderstellen, dat deze standvastigheid ook 

 voor hoogere en lagere temperaturen zal bewaard blijven. 3 ) 



Merken wij nog op dat algemeen uit 



volgt 



o ah o f a\ fa 



27 b k 27 '\b g J k W5 



1 ) Wij herinneren slechts aan kwik, water, helium, etc. 



2 ) Comm. 100a. (Verslag 28 Dec. 1907). 



• 3 ) Wij merken in dit verband nog op, dat het interval tusschen Th en^/iTh bij 

 andere stoffen, b v. Fhwrbenzol, een enorme temperatuurruimte zou beteekenen. 

 Bij genoemde stof van 560° abs. tot 1820° abs., d.w.z. van 287° C. tot 1546° G. 



