856 



Thans vindt men betere aansluiting boven 20° C. (bv. Z> = 1280.10— 6 

 in volkomen aansluiting met Amagat), en eveneens beneden T&, 

 waar men bij de bovengenoemde temperaturen thans 470, 525 en 

 570 . 10~ 6 vindt. Maar nu zijn de waarden tusschen 20° C. en T& bijna 

 alle iets te klein. Dit is wellicht te verhelpen door ook de eerste 

 invloed (die der molecuul-indrukking) een — zij het ook geringe — 

 rol te doen spelen, waardoor het mogelijk wordt den exponent «' iets 

 kleiner te doen uitvallen, zoodat de kromming tusschen 20° C. en 

 Tk wat geringer wordt. 



In elk geval schijnt echter — tenminste bij waterstof — de invloed 

 der {ware) molecuul-verkleining door indrukking, tengevolge van het 

 starre atoomsj'Steem, zeer gering te zijn tegenover den veel sterkeren 

 invloed van de (schijnbare) molecuulverkleining tengevolge van den 

 afnemenden invloed van het krachtsveld bij hoogere temperaturen. 



Maar wij zullen (in het Vervolgstuk) zien, dat ook de Boltz- 

 MANN'sche distributiefunctie niet kan gehandhaafd worden, zoodat 

 door ons een geheel nieuwe theorie voor de berekening van a en b 

 zal moeten worden opgesteld. 



VII. Het botsingsviriaal bij indrukking der moleculen. 



Hoewel de invloed tengevolge der indrukking van het molecuul 

 bij de botsingen in het door ons beschouwde geval van waterstof 

 dus wel zeer gering kan geacht worden, zal het toch zijn nut kunnen 

 hebben dit geval kortelijk na te gaan, met het oog op andere stoffen, 

 waar zich deze invloed in merkbare mate zou kunnen doen gelden. 



Stel de evenwichtsafstand der ladingen van de twee atomen in 

 het molecuul = r , dan zal de quasi-elastische kracht bij een kleine 

 verplaatsing d=r — r kunnen worden voorgesteld door 



F=e(r — % ) , (10) 



vé 1 

 waarin e = — — is, wanneer v de valentie der atomen (of atoomgroepen) 



en e de elementairlading voorstelt. Is r ^> r , dan ontstaat er een aan- 

 trekkende kracht tusschen de beide atomen ; is r <^ r dan een af- 

 stootende kracht. Nu zal blijkbaar de afstand r a , waarop de atomen elkaar 

 bij de botsing het dichtst zullen naderen, kunnen worden berekend uit 

 r a 



V, fi( V,),? =J 2e (r~r )dr = e (r a — r,)' = e (r, - r a Y , 



wanneer /t de massa is van een molecuul en (F,.)„de relatieve, normaal 

 gerichte snelheid, waarmede het eene molecuul tegen het andere 

 aanbotst. Wij nemen hierbij natuurlijk aan dat bij zeer hooge tempe- 



