857 



raturen r a nooit = kan worden, daar dit verhinderd zou worden 



door de alsdan optredende zeer groote afstooting, welke niet meer 



door de bovenstaande betrekking (10) wordt voorgesteld, aangezien 



deze alleen voor betrekkelijk kleine waarden van d=r — r geldt. 



(De factor 2 is ingevoerd, omdat bij de botsing de .krachtswerking 



door de beide moleculen samen wordt uitgeoefend). 



3 RT 

 Nu is de middelwaarde van 1 / i [i V 2 gelijk aan , wanneer N 



het geheele aantal aanwezige moleculen voorstelt, zoodat de middel- 

 waarde van VsK^r)»" ' ie t ?/» deel hiervan zal zijn 1 ), derhalve 

 = RT:N~, Wij hebben dus ter bepaling van r a de betrekking 



RT 

 e(r,-r a y = — (11) 



Ter verdere berekening van het afstootend viriaal gaan we uit 

 van 



pv=RT -i2 Q f( 9 ), 

 waarin /(q) bij aantrekking positief moet worden gerekend. De 

 sommatie uitvoerende, wordt 



00 



pv = rt - ±N ƒ dN Q f((j) , 



Qa 



waarin dN — het aantal moleculen in een bolschaal ter dikte iIq 



rondom het bolvormig gedachte molecuul — - wordt voorgesteld door 



dN = 4c3tQ 2 d(j X n X *, waarin n het aantal moleculen in de 



voluumeenheid en t de dichtheidsfactor, die bij oneindig groot volume 



b V 

 = 1 is,- doch bii willekeurig volume door t = — — - wordt voor- 

 J b b g v —b 



gesteld. Daar onze beschouwingen voorloopig slechts op b„ betrek- 

 king hebben, stellen wij dus r = l. Er is door '2 gedeeld, om dal 

 anders bij de sommatie ieder molecuulpaar dubbel zou zijn gerekend. 

 Verder is <?„ de molecuulstraal, overeenstemmende met /■„ in (11), 

 terwijl (> a met r„ correspondeert. Men verkrijgt dus nu : 



Po 



pv = RT - »/, nNn j </ / ((») dg . 

 Daar '/«"Po' X N = 4ut = {/>,,) r -o is. zoo hooft men ook: 



M Immers, dit is de gemiddelde relatieve, normale snelheid. En nu is I l l -• 

 dus 1/2 C V r "~ = '2X s hiRT:X--=3RT: N. Maar de middelwaarde van 

 van die V-, zoodat ' „ -u I ',)-„ RT: X wordt. 



