867 



vorm, die daaraan door Eykman l ) werd gegeven, is ons gebleken, dat 

 deze methode behalve voor de onverzadigde oplossingen ook voor 

 de verzadigde oplossing bruikbare resultaten leverde. Bij de over- 

 verzadigde daarentegen moest zij worden verlaten ten gevolge van 

 verschillende bezwaren, over welke hier niet kan worden uitgeweid. 

 6. Uitnemend bruikbaar daarentegen bleek voor alle te onderzoeken 

 oplossingen zoowel als voor het bepalen van het spec. volume dei- 

 vaste stof de methode, door Andreae 2 ) beschreven voor de bepaling 

 der dichtheid van vaste stoffen (kristallen), die wij, in verband met 

 ons doel, hebben gewijzigd. 



Andreae heeft twee methoden uitgewerkt. De eerste is een ver- 

 betering der z.g. zweefmethode van Retgeps 3 ) ; deze vereischt echter, 

 gelijk Andreae zegt, volkomen homogene kristallen. 



De tweede komt hierop neer, dat de kristallen zich vormen uit 

 eene oververzadigde oplossing, die in den verzadigingstoestand over- 

 gaat en dan tevens als pyknometrische vloeistof dienst doet. 



7. Terwijl wij voor de oorspronkelijke methode naar 

 Andreae's verhandeling verwijzen, geven wij hier een be- 

 schrijving der door ons gevolgde wijze van werken, eene 

 vereenvoudiging van die van Andreae, welke kan worden 

 toegepast, indien men, zooals in ons geval met stoffen (m- 

 dinitrobenzol) heeft te maken, die een betrekkelijk laag smelt- 

 punt hebben. Het gebruikte (glazen) apparaatje is in Fig. 

 2 afgebeeld. 



Het reservoir C heeft een inhoud van ± 20 cc, de 

 kapillair B een inwendige doorsnede van ± 3 mm. Deze 

 laatste is over haar geheele lengte tusschen C en den 

 trechter A (welks inhoud ongeveer gelijk is aan dien van 

 C) in mm. verdeeld. 



Men weegt den dilatometer leeg en bepaalt eens voor 

 al door uitweging met uitgekookt water het volume (bij 7'°ï 

 van C tot aan het nulpunt der verdeeling, benevens het 

 kaliber (per mm.) van de kapillair bij die temperatuur. 

 Ter bepaling van het spec. vol. der vaste stof (bij onze 

 proeven bij 30°,00 C), gaat men als volgt te werk : 



Men brengt 25 a 30 gr. (ruw gewogen) der vaste stof 

 in A en plaatst den dilatometer in een cylindrisch vat, dal 

 met zwavelzuur is gevuld. Door verwarming van hel 



Fig. 2. 



!) Ree. des Trav. Chim. des Pays-Bas 13, 13 (1894) ; zie ook Holleman. Ree. 

 des Trav. Chim. des Pays Bas 19. 79 (1900). 

 2) Zeitschr. f. physik. Chemie 82, 109 (1913). 

 :i ) Zeitschr. f. physik. Chemie 3, 289 (1889). 



