927 



waartusschen met groote waarschijnlijkheid de loerkelijhe jaardenu- 

 datie moet liggen, daarbij gebruik makend van de bovenstaande 

 beschouwingen over de betrouwbaarheid der gevonden cijfers. 



Het is mij niet mogelijk geweest, om origineele literatuur over denu- 

 datiesnelheden in andere landen te raadplegen, zoodat ik voor verge- 

 lijkingen op gegevens in oudere en nieuwere handboeken moet afgaan. 



In elk geval blijkt de denudatie op Java buitengewoon snel te 

 gaan. C. D. Walcott 1 ) heeft bij eene berekening van den duur van 

 het Amerikaansehe palaeozoicum eene gemiddelde jaardenudatie van 

 1 voet in 10000 jaren of circa 0.03 mM. per jaar aangenomen, 

 daarbij opgevende, dat de maximale, toenmaals aangetoonde jaar- 

 denudatie 1.5 mM. (1 voet in 200 jaar) bedroeg. Deze maximale 

 denudatie wordt nog overtroffen door Serajoe, Djragoeng en Penga- 

 ron ; de als gemiddeld aangenomen denudatiesnelheid wordt nog 

 eenige malen overtroffen door de Tjiliwong, in wier stroomgebied 

 de gebergte-afbrekende krachten veel langzamer werken dan bij 

 eenige andere onderzochte rivier op Java. 



Voor het Mississipi-stroomgebied geeft Grabau 1 ) eene denudatie- 

 snelheid van 1 voet in 4640 jaar of 0.07 mM. per jaar op; voor 

 de Ganges 1 voet in 1751 — 2628 jaar of circa 0.15 mM. per jaar. 



Aan de Elbe bij Tetschen werden in 1877 1177000 M 5 stof voor- 

 bijgevoerd, overeenkomende met eene jaardenudatie van ongeveer 

 0.03 mM. =). 



Ook deze speciale voorbeelden toonen aan, dat de denudatiesnelheid 

 opJava die van tot dusverre bestudeerde rivieren aanmerkelijk overtreft. 



Wat de vergelijking met andere gebieden aangaat, kan met deze 

 conclusie volstaan worden ; de cijfers voor Java vragen echter op 

 zich zelf nog onze aandacht. 



Uit de bovenstaande samenvatting blijkt ten duidelijkste, dat de 

 denudatiesnelheid in hooge mate afhankelijk is van de geologische 

 gesteldheid, dat ze het kleinste is in vulcanische gebieden en gelei- 

 delijk toeneemt, naarmate in een stroomgebied de vulcanische ge- 

 steenten verdrongen worden door de miocene kleien en mergels. 

 De denudatie werkt in hel gebied der Pengaron — in wier stroom- 

 gebied lang niet uitsluitend miocene mergels voorkomen — ongeveer 

 dertigmaal sneller dan in het stroomgebied der Tjiliwong. geheel uit 

 vulcanische gesteenten bestaande. 



Onder de boven opgesomde factoren, die theoretisch kunnen bij- 



l ) Ch, 1). Walcott, Journ. of Geology. I. Ghicago. L898. Geciteerd, uit E. Dacqi . 



Grundlagen der Palaeogeographie. Jena 101."). 



-) VV. Grabau. Prineiples of Stratigraphy. New-York. 1918. p. 247 248. 

 3 ) H. Grkdnkr. Lehrbueh der Geologie. IX. Aullage. 190'J. 



61 

 Verslagen der Afdeeling Natuurk. Dl. XXVI. A°. 1017 IS 



