930 



sohiervlakte de jongste vormingen van enkele vnlcanen, o. a. van 

 den Oengaron en Merbaboe afgezet weiden, gelijk men zeer mooi 

 zien kan op het spoorwegtraject tusschen Kedoeng Djati en Willem 

 1 l ). Na eene — waarschijnlijk verticale — zeer jonge opheffing zijn 

 daarna de tegenwoordige dalen weer door de bedekkende vulcanische 

 afzettingen tot diep in de mergelzóne ingesneden. 



Op de ontplooiing is dus eene denudatie van 1000-2000 meter 

 gevolgd, welke bij eene jaardenudatie van 2 rri.M. eenen tijd van 

 500000-1000000 jaar moet gevorderd hebben, zijnde lengte van het 

 kwartaire tijdperk op Java. Deze — zeer ruwe — schatting komt 

 niet slecht overeen met een recente schatting van den duur van 

 kwartair in Europa, door Penck in 1908 op 500000 jaren aangegeven *). 



De gemiddelde hoogte der vulcaanmassieven (niet der toppen) op 

 Java kan door een getal van de orde van 1000 M. aangegeven 

 worden. Bij eene jaardenudatie van 0.5 m.M. zouden dus de tegen- 

 woordige vnlcanen van Java over 2000000 jaren geheel verdwenen 

 zijn. Bedenkt men nu, dat algemeen aangenomen wordt, dat het 

 Tertiair vele malen langer dan het Quartair geduurd heeft, dan is 

 gemakkelijk in te zien, dat aan ,,oudmiocene" vulcanen op Java 

 geen herkenbare kraterranden meer verwacht mogen worden. Verbeek 

 en Fennema 3 ) hebben echter voor talrijke — door hen als oud- 

 mioceen — aangenomen vulcaanmassieven nog herkenbare kraterranden 

 aangegeven. Uit het bovenstaande blijkt ten duidelijkste, dat dan of 

 de vulcaanmassieven niet oudmioceen kunnen zijn, óf de kraterranden 

 niet bestaan. Deze overweging heeft ook nog eenig belang voor 

 gebieden buiten Java. Verbeek 4 ) heeft bij zijne beschouwingen over 

 den ouderdom der effusiva op Ambon betoogd, dat deze niet tertiair 

 kunnen zijn, aangezien zij — in tegenstelling met oudmiocene en 

 wellicht nog oudere vulcaanmassieven op Java — absoluut geen 

 vulcaanvorm meer bezitten. Uit het bovenstaande blijkt, dat dit 

 argument voor den ouderdom der Ambonieten van geen waarde is. 



Sindanglaja, 27 Juli 1917. 



1 ) Hierbij moet aangeteekend worden, dat ik dit deel van Java wel is waar 

 persoonlijk ken, maar dat ik de hier vermelde bijzonderheden van het landschap 

 toch nauwelijks op eene korte doorkruising zoude waargenomen hebben, ware 

 mij niet het resultaat van een onderzoek van Dr. W Hotz bekend geweest, die 

 in 1911 deze streek geologisch kaarteerde. 



2 ) In E. Dacqdé, l.c. p. p. 273. 



s ) R. D. M. Verbeek en R. Fennema l.c. 



4 ) R. D. M. Verbeek, Over de geologie van Ambon. I en II. Verh. Kon. Akad. 

 Wetenscb. VI. 7. 1899, VII. 5. 1900. 



