937 



werkelijk een symbiose is, al is deze dan ook nog lang niet zoo 

 volkomen als die der liehenen. 



Is daarentegen de beteekenis der door de alg afgescheiden 2 

 slechts van ondergeschikt belang, dan kunnen we — welke de 

 juiste oorzaak van het afsterven der algen in de sponsweefsels ook 

 moge zijn, of zij is de behoefte van de spons aan voedsel of (en) 

 de „vergiftiging" van de algen door stofwisselingsproducten dei- 

 spons — dan moeten we besluiten, dat, practisch gesproken, die 

 z.g. symbiotische verhouding van spons en alg eigenlijk nog niets 

 anders is dan eenvoudig een voedingsproces der spons, of, zoo men 

 wil, een allereerste overgang van een voedingsproces in een symbiose. 

 Dit geldt althans in elk geval steeds voor een spons in donker. 



Immers kon ik het volgende vaststellen : 



De spons importeert voortdurend groene algen van buiten uit het 

 omgevende water in haar amoebocyten, alwaar die algen dan — 

 het dient uitdrukkelijk vermeld — , slechts als de omstandigheden 

 gunstig zijn, maar voor een deel door de spons gedood en verteerd 

 worden, terwijl de rest der algen dan kan blijven leven, assimi- 

 leeren en zich voortplanten. (Waarbij zij dan hun in licht gevormde 

 2 aan de sponsweefsels afstaan — het eenige argument, dat men 

 voor de opvatting van symbiose kan aanvoeren !) Dit gunstige geval 

 is slechts bij in licht groeiende sponzen verwezenlijkt, en dan nog 

 lang niet altijd. Zijn de omstandigheden echter eens wat minder 

 gunstig — hetgeen bij sponzen in donker regel is, en somtijds 

 ook bij die in licht al voorkomt - dan worden alle (eventueel reeds 

 aanwezige en alle) geïmporteerde algen voortdurend en onherroepelijk 

 door de spons te gronde gericht en verteerd. 



y. In plaats van een classiek voorbeeld van symbiose, in den 

 zin van het mutualisme der liehenen, is de vereeniging van spons 

 en alg dus hoogstens een overgang van een voedingsproces (dei- 

 spons) in een, nog weinig volkomen, symbiose te noemen. 



B. De beweging van het water dooi het kanaalstelsel. 



Ik heb een methode gevonden, die het mogelijk maakt geheel 

 intact normaal levend sponsweefsel met olie-iminersie, vele dagen 

 achtereen, gedurende uren lang te observeetvn. Het was met behulp 

 dezer levende microscopische praeparalen, dat ik do wijze van 

 beweging van de tlagellen dei choanocyten in de trilkamers, dus 

 de eigenlijke oorzaak der waterbeweging in de kanalen, heb kunnen 

 vaststellen, evenals de wijze, waarop de voedsel-doelljes in de spons 



