938 



worden opgevangen en de wijze, waarop de defaecatie en excretie 

 tot stand komt. (Hierover aanstonds). 



In zake de oorzaak van den waterstroom wordt tegenwoordig 

 algemeen het onderzoek en de theorie van Vosmaer en Pekelharing *) 

 als vrijwel beslissend erkend. Deze zegt : De beweging der flagellen 

 van de choanocyten is onregelmatig, heen en iveer gaand (als fig.lt/), 

 waardoor de waterstroom in de trilkamers niet een regelmatig voort- 

 gaande, doch veeleer een dwarrelende is. Door die beweging der 

 flagellen wordt de waterdruk aan den binnenwand der trilkamers 

 voortdurend wisselend gehouden, nu eens is hij hooger, dan weer 

 lager dan buiten de trilkamer. Bij verhooging van den druk wordt 

 het wegvloeien van het water door de prosopylae door de als 

 kleppen werkende choanocyten tegen gegaan ; bij vermindering van 

 den druk daarentegen zal het water gemakkelijk door deze openingen 

 tusschen de choanocyten de trilkamers binnen stroomen. De spons 

 moet dus water door de toevoer kanalen opzuigen, dat weer door 

 de oscula naar buiten afvloeit. 



Ik zelf' heb nu, niet alleen aan mijn normaal levende microsco- 

 pische praeparaten, dus aan choanocyten binnen geheel intacte tril- 

 kamers, maar ook aan geïsoleerde choanocyten in pluispraeparaten 

 van levend weefsel, kunnen vaststellen -. 1''. Dat de hier beschreven 

 flagelbe weging niet de normale is, doch een abnormale door uitput- 

 ting veroorzaakt. 2 e . Dat de normale beweging geschiedt volgens 

 een spiraal- of een golflijn, dus als bij de Flagellaten bv. de Choano- 

 flagellaten, en wel door een zeer snelle opeenvolging van golven 

 van kleine amplitudo, langs het flagel van basis naar top voortgaande; 

 waardoor een waterstroom recht door de as der fldg el-spiraal, en even- 

 eens van de basis naar den top gericht, ontstaat, terwijl het water 

 terzijde aan de basis toevloeit (fig. la, 2). Door uitputting ontstaan 

 geheel andere flagelbewegingen, met abnormalen waterstroom, hetgeen 

 zich het best aan eenige afbeeldingen (fig. la — e), welke direct naar het 

 leven geteekend zijn, laat demonstreeren. De figuur stelt de opvol- 

 gende bewegingsstadia voor van het flagel eener geïsoleerde choano- 

 cyte, van onmiddellijk na de isolatie (la) af tot den stilstand 20 

 minuten later (Ie). Men ziet duidelijk hoe de beweging van het flagel 

 en de waterstroom, welke onmiddellijk na de isolatie (la) nog normaal 

 verliepen, reeds 5 minuten later sterk ontaard zijn (ïc), om na 15 

 minuten den vorm aan te nemen, welke door Vosmaer en Pekelharing 

 is waargenomen : een betrekkelijk traag en onregelmatig heen en 



^v 



!) Versl. en Meded. Kon. Ac. v. Wet. Amsterdam, 26 Maart 1898. 



Verhandelingen Kon. Ac. v. Wet. Amsterdam, 2e Sect., VI, 3, 1898. 

 Arch. f. Anat. u. Physiol., Physiol. Abth., 1898. 



