Natuurkunde. — De Heer Kamerlingh Onnks biedt aan Mede- 

 deeling N°. 1536 uit het Natuurkundig Laboratorium te Leiden: 

 J. E. Verschaffelt. ,,De inwendige wrijving van vloeibaar 

 gemaakte gassen. X. De wrijving scoë f ficient van vloeibare 

 waterstof '." 



(Mede aangeboden door den Heer J. P. Kuenen.). 



Nadat uit de proeven, beschreven in Meded. n°. 151^, een voor- 

 loopige waarde was gevonden voor den wrijvingscoëfficient van 

 vloeibare waterstof, werden nieuwe proeven voorbereid, om een 

 meer nauwkeurige waarde voor dien coëfficiënt te vinden. Aan de 

 constructie van den daarbij te gebruiken toestel werden de be- 

 schouwingen omtrent gelijkvormigheid bij de schommelende beweging 

 van een bol in een wrijvende vloeistof (zie Meded. n°. I48g en 

 n°. 15l/) ten grondslag gelegd, üit een beoordeeling van het voor 

 deze constructie beschikbare materiaal bleek, dat het mogelijk was, 

 den toestel zóó te construeeren, dat de beweging in vloeibare water- 

 stof nagenoeg gelijkvormig zou zijn met die, welke vroeger in 

 zwavelkoolstof 1 ) werd waargenomen (Meded. n°. 151c/, § 3). en wel 

 met een bol van denzelfden straal (2 c.M.). Daarvoor moest, volgens 

 form. (2) van Meded. n°. 151/ (zie ook § 4 en de tabel), daarbij 

 voor vloeibare waterstof de voorloopige waarde ?/ = 0,00011 aan- 

 nemende, aan het schommelende stelsel een traagheidsmoment worden 

 gegeven van ongeveer 30 C. G. S. en een schommeltijd van nagenoeg 



40 sec. ; daarbij zou dan behooren een logariihmisch decrement 0,07 



T—T 

 en een waarde van i[> = — — - = 0,011 3 ) (dus T— 1\ = 0,44). 



o 



Bij deze nieuwe proeven werd gebruik gemaakt van een hollen 

 (luchtledigen) glazen bol (gewicht 8,9 gr.), die door den Heer 

 Kesselring, glasblazer bij het laboratorium, zoo zuiver mogelijk rond 

 was geblazen. 8 ) De bol eindigde in een buisje, dat bij het blazen 



b Aanvankelijk was gedacht aan gelijkvormigheid met de beweging in vloeibare 

 lucht of ether (zie Meded. n°. 151/', § 4), maar van alle in het onderzoek naar de 

 gelijkvormigheid beschouwde stoffen was zwavelkoolstof de voordeeligste, omdat 

 zij toeliet een vrij hoog logarithmisch decrement te bereiken, zonder daarvoor ecu 

 al te grooten schommeltijd noodzakelijk te maken (zie Meded. n°. l.M/', §4); hel 

 grootere decrement wordt dan verkregen door een kleiner traagheidsmoment. 



-) De daarvoor aangegeven waarde in Meded. n°. Iblf (label) is te klein. 



s ) De middellijn, in verschillende richtingen gemeten, week hoogstens , 

 van het gemiddelde af. 



63* 



