962 



dienst had gedaan en verder voor de ophanging werd gebruikt, 

 zoodat zijn as de omwentelingsas van den bol voorstelde. De aequa- 

 toriale straal van den bol bedroeg 2,0049 ± 0,0025 cM. Deze bol 

 werd met zijn buisje, goed gecentreerd, vastgekit aan een schom- 

 melend stelsel, bestaande uit een glazen buis en een koperen buis 

 met schijf', zooals in Meded. N°. 1496 (§ 2), alleen dunner en lichter 

 (gewicht 26,5 gr.). Dit schommelende stelsel, waarbij nog zooals bij 

 de vorige proeven een holle cylinder behoorde, die om de koperen 

 buis heen was geschoven en op de schijf rustte, werd opgehangen 

 aan een dunnen manganinedraad (0,04 mM. dikte, 55 cM. lengte). 

 Overigens was de toestel dezelfde als bij de voorloopige proeven 

 met vloeibare waterstof. 



Evenals bij de proeven met vloeibare lucht werd gebruikgemaakt 

 van twee holle cylinders. De eene (C\) was uit geel koper vervaar- 

 digd, woog 33,125 gr. (=m), en had de afmetingen R u (uitwendige 

 straal) = 1,1915 ± 0,0017, R; (inwendige straal) = 0,3970 ± 0,0019, 

 h (hoogte) = 1 cM. ongeveer. Zijn traagheidsmoment was dus 



K x = k m (R u * + Ri*) = 26,12 ± 0,07. 

 De andere (C 3 ) was gemaakt uit retortenkool 1 ) en met een laagje 

 vernis bedekt; hij had op zeer weinig na dezelfde afmetingen als de 

 eerste, woog 7,26 gr., en had een traagheidsmoment A' 2 =:5, 77 ±0,01 6 . 

 Dit laatste traagheidsmoment werd niet rechtstreeks afgeleid, zooals 

 het eerste, uit de afmetingen en de massa, maar werd bepaald door 

 schommelproeven, waarbij het schommelende stelsel, zonder bol, nu 

 eens met den eenen, dan met den anderen cylinder werd belast. 

 De schommeltijden werden, met een nauwkeurigheid van töVö min- 

 stens, bepaald met 'een stop-watch. 2 ) Uit diezelfde proeven volgde 

 nog voor het traagheidsmoment van het stelsel zonder cylinder noch 

 bol K Q = 3,95 ± 0,01. Eveneens door schommelproeven werd het 

 traagheidsmoment van den bol (bij kamertemperatuur) bepaald op 

 lü = 20,26 ± 0,05 5 . ') 



') Dit materiaal werd gekozen omdat het liet gewenschte soortelijk gewicht had (zie 

 verder). 



2 ) De gang van dezen chronometer was te voren met het standaarduurwerk van 

 het laboratorium vergeleken, en bleek een nauwkeurigheid van 1 1 00 bij de tijd- 

 metingen ten volle te waarborgen. 



3 ) De schommeltijden waren, bij 15° C. en in het luchtledige: 



Stelsel zonder bol en zonder cylinder (gewicht: 26.5 gr.) T= 14.46 sec. 



„ " ■ met • „ d ( „ 59.6 , ) 40.16 „ 



n i) » » n i) O? ( » 33.8 n ) 22.75 „ 



„ met , „ zonder „ ( „ 35.4 B ) 35.89 „ 



, ' , met , Ci ( , 68.5 „ ) 52.05 „ 



, » ' , C 2 ( „ 42.7 „ ) 39.97 , 



Uit deze waarnemingen blijkt evenals vroeger (zie Meded. n°. 149&, IV, § 5) 



