965 



verwijderd en de eylinder C„ door den cylinder 6\ vervangen. In 

 deze omstandigheden werd gevonden l ) 



6, = 0,0091, 

 waaruit (omdat 2'= 40,06 en iT= 3,95 + 26,12 = 30,07) 



L\ = 0,0137, 

 zoodat het moment van het koppel der wrijving op den bol alleen 

 bedraagt : 



L' = L\ —L\ = 0,1811. 



De dichtheid van vloeibare waterstof bij de waargenomen tempe- 

 ratuur (20°. 43 K) 0,0708 zijnde, 3 ) zoo volgt daaruit, volgens 

 formule (a) der Meded. N°. 148è: 



17 = 0,000130 • 

 met een graad van nauwkeurigheid, die op 1% ongeveer mag worden 

 geschat. 



Er werd ook nog een proef genomen, waaruit een voorloopige 

 waarde voor den wrijvingscoëfficient van den waterstofdamp kon 

 worden afgeleid. De schommelingen van het met bol en cylinder 

 C, belaste stelsel werden namelijk waargenomen, terwijl er alleen 

 nog wat vloeibare waterstof op den bodem van het vat overbleef, 

 en de bol zich dus even boven den vloeistofspiegel bevond, d.w.z. 

 in den damp. In deze omstandigheden werd een demping waarge- 

 nomen met decrement 0,0128, terwijl voor het stelsel zonder bol 

 en met cylinder C 1 werd gevonden tf a = 0,0093 (bij dezelfde kamer- 

 temperatuur: 18° C. en denzelfden druk: 769 mM.). Het decrement 

 veroorzaakt door wrijving op den bol alleen is dientengevolge 

 ^=0,0035, waaruit volgt met 7*= 40, K= 30 en (i = 0,00119: 



n — 0,000010'). 



') Dit volgde uit eenige proeven bij verschillende kamertemperaturen en 

 verschillende drukken, waardoor tot dezelfde kamertemperatuur (8°. 7 G.) en 

 denzelfden druk (769 mM.) kon worden herleid, als bij de proef met den bol in 

 de vloeistof. Deze proeven wezen op een geringe stijging van § met de temperatuur, 

 terwijl de verandering met den druk onmerkbaar was. 



2 ) Zie Meded. n°. 137a. 



s ) Deze voorloopige waarde komt goed overeen met die, welke H. Kamerlingu 

 Onnes, G. Dorsman en S. Weber door toepassing der transpiratiemethode hebben 

 gevonden (Meded. n°. 134a). Om de betrouwbaarheid van deze uitkomst op de 

 proef te stellen, werden nog een paar waarnemingen gedaan in lucht (bij 10° C^- 

 Deze gaven voor' het stelsel met cylinder Cg en bol (deze hangende in een grooten 

 ballon): o = 0.0448, en voor het stelsel zonder bol maar met cylinder (\ :S = 0.01! 5 i. 

 zoodat voor den bol alleen <J = 0.0294, waaruit volgt [K -^30. T =40, (t = 0,00 126) 

 « = 0.000177, in goede overeenstemming met de bekende, overigens vrij sterk 

 uiteenloopende, gegevens omtrent lucht. 



