975 



wat weer tengevolge heeft, dat de gang niet volkomen rechtuit zal 

 zijn. Plaatst men echter op eenigen afstand een persoon, die telt, 

 dan zal het den geblinddoekte!) persoon mogelijk zijn, geleid door 

 het geluid, recht op den tellenden persoon af te loopen. De extero- 

 ceptieve prikkels, welke van uit het oor naar de hersenen gaan, 

 vullen de andere aan, waardoor rechtuitloopen mogelijk wordt. Het 

 zintuig van het gehoor komt dus dat der evenwicht-sensibiliteit te 

 hulp. Dat ook het gezichtszintuig richting aan onze bewegingen 

 geven kan, is eveneens bekend. 



Het valt te begrijpen, dat waar deze beide zintuigen reeds onder 

 normale omstandigheden, in staat zijn hulp te bieden aan de even- 

 wicht-sensibiliteit, zij dat, na oefening, in nog meerdere mate zullen 

 doen, bij den zieken mensch. 



Zoo is het bekend, dat b.v. bij tabeslijders, die met open oogen 

 nog goed loopen kunnen, de ataxie duidelijk op den voorgrond treedt 

 wanneer dezelfde bewegingen met gesloten oogen verricht worden, 

 dan wel wanneer zij in duisternis loopende, de oogen niet gebruiken 

 kunnen. 



Moge deze hulp, wanneer men met lichte gevallen van tabes te 

 doen heeft, vrijwel afdoende zijn, zoo zal het niet meer mogelijk 

 zijn, volledig te verbeteren, wanneer de ziekte van eenigszins ernstigen 

 aard geworden is. Geeft men echter aan dit soort zieken gevoel- 

 contact langs de armen, dan zal toch nog een belangrijke verbetering- 

 mogelijk zijn. (Fig. 1 en 2.) 



Hieruit volgt dus, wat trouwens voor de hand ligt. dat de even- 

 wicht-sensibiliteit van de armen, zijnde van een zelfde soort als die 

 van romp en ledematen, in werkelijkheid compenseert, terwijl de 

 andere zintuigen slechts tot op zekere hoogte kunnen corrigeeren. 



Nu heb ik boven uiteengezet, hoe men dezelfde feiten terug vindt 

 bij aandoeningen van het vestibulair apparaat. Ook hierbij wordt 

 de ataxie verbeterd, wanneer de zieke de oogen gebruikt, doch ook 

 hierbij vindt men, dat wanneer de oogen niet voldoende meer corrigeeren 

 kunnen, de ataxie geheel of bijna geheel verdwijnt, wanneer langs de 

 armen evemoichts- gevoel met de buitenwereld verkregen wordt. Ook 

 hierbij hebben wij dus, dat het evenwichts-gevoel der armen geheel 

 of bijna geheel compenseerend optreedt (fig. 3 en 4\ 



De vraag is nu, hoe dit te verklaren. 



Ik vermeen, dat voor de hand ligt aan te nemen, dat de proprio- 

 ceptieve prikkels der evenwicht-sensibiliteit van romp en extremiteiten, 

 en die van het vestibulair orgaan als van dezelfde soort zijn te 

 beschouwen. 



Er dient, wal betreft ons evenwicht, geen verschil gemaakt te 



