174 
waargenomen. In het nieuwe huis van den heer Dircks kwam 
eene groote scheur, en te Tondano moeten verscheidene huizen 
zijn ingestort” (Uittreksel uit de Celebes-Courant). 
Na de aardbeving van 6 September was het water in de warme 
brounen ter zijde van den grooten weg van Langowan naar 
Tompasso in de Minahassa troebel. Te Benthenan werd een 
kwartier na de geduchte schokken op 6 September in den tijd 
van twee uren, vijftienmaal een vloedgolf waargenomen. Door 
de drie eerste golven werd het erf der aan het strand gelegen 
huizen twee voet onder water gezet en het zeewater + 500 Meter 
ver langs de bedding der Palemba-rivier met kracht opgestuwd, 
zonder dat echter het omliggend terrein overstroomd werd. Daar 
het hoogste punt van het strand, dat door de vloedgolf bereikt 
werd, 2!/, Meter boven zee gelegen is en de vloedgolf bij 
ebbe plaats had, zoodat de zeespiegel 2 Meter beneden peil 
stond, kon het hoogteverschil tusschen het laagste en het 
hoogste punt der vloedgolf op 9 Meters gesteld worden (G. R. 
20593/89). 
Van eene werkelijk plaats gehad hebbende uitbarsting wordt 
in deze rapporten geene melding gemaakt. De laatste eruptie 
moet dateeren van November 1874. 
Een verschijnsel, dat met geen der gerapporteerde vulkani- 
sche werkingen in verband gebracht kan worden, werd door 
den Lichtopzichter W. L. Lanpman (N°. 254) medegedeeld uit 
Anjer dd. 17 Augustus. Het bericht luidt aldus: »Sedert 
„gisteren avond buitengewoon hooge zwelling der zee op de 
»kust; waterstand hooger dan sinds + een jaar door mij 
„werd waargenomen; N.-0. wind.” 
De aandacht wordt gevestigd op een stuk voorkomende in 
de »Archives des sciences physiques et naturelles”, Novem- 
ber 1889, getiteld: »Etude sur la répartition horaire diurne- 
„nocturne des seïsmes, et leur prétendue relation avec les 
culminations de la lune”, par M. F. pr Monrtessus pe BALLONE. 
