(?) 



de eene zijde daarvan de voerstralen allen langer zijn dan de over- 

 eenkomstige voerstralen aan den anderen kant. Bij rangschikking, als 

 in het onderhavige geval, van grootheden waarin misschien eene 

 kleine neiging tot asymmetrie bestaat, bij stellige aanwezigheid van 

 groote, toevallige afwijkingen, zal dus, indien men vele perioden 

 bezigt, het radiaal moment steeds grooter worden, daar de massa in 

 't zwaartepunt geconcentreerd gelijk is aan de totaalsom van 't aantal 

 waarnemingen, terwijl de verdeeling der toevallige storingen tot eene 

 symmetrische zal naderen. 



Neemt men twee willekeurige, onderling rechthoekige assen aan, 

 gaande door het punt O, dan wordt de ligging van het zwaartepunt, 

 als JSF het aantal waarnemingen en q de numerieke waarden der 

 gegevens voorstelt, bepaald door de coördinaten. 



1 1 



a 1 = — SQcos6 y 1 —-^Qsin(9. . . . (1) 



Deze berekening komt dus feitelijk op hetzelfde neer als de bepa- 

 ling der beide eerste FouitiER'sche coëfficiënten, daar 



2 2 



a, — — ^ Q cos 6 b, = — -S p sin 6 . . . . (2) 



N N 



indien de gezochte periodieke beweging wordt voorgesteld door de 

 uitdrukking : 



A cos (nt — C) 



b, 2ji 



A* = a l t -+b 1 t tangC — — n — — ... (3) 



a l T 



De hier gegeven voorstelling der rangschikking schijnt mij echter 

 te verkiezen : vooreerst omdat de ontwikkeling een er functie in eene 

 reeks, als voorstelling dier functie, hare waarde ontleent aan de 

 samenstelling van een groot aantal termen, zoodat men, bij bepaling 

 van één term, bezwaarlijk kan spreken van Fourieriseeren der functie, 

 en, in de tweede en voornaamste plaats, omdat zij terstond aan het 

 licht brengt de volkomen gelijksoortigheid van dit probleem met dat 

 van de bepaling der ligging van een punt in het platte vlak door 

 middel van een groot aantal foutieve waarnemingen. 



Dit vraagstuk, door verscheidene wiskundigen behandeld, is zeker 

 wel op de meest volkomen wijze uitgewerkt door Schols l ), wiens 

 oorspronkelijke opvatting van 't probleem leidt tot verschillende 

 wetten, die onafhankelijk zijn van het aannemen eener bepaalde 



l ) Over de theorie der fouten in de ruimte en in het platte vlak, Amsterdam, 

 Verh. K. Akad. v. Wet l e Sect. XV, 1875, en: Theorie des erreurs dans Ie plan 

 e dans 1'espace, Delft, Ann. II, 1886. 



