( 23) 



heeten in te werken, dat dinatrium-salicylaat zich vormt, naast kool- 

 zuur en phëhol. De helft van het phenol wordt dus slechts omgezet, 

 terwijl volgens Schmitt's methode welke een lagere temperatuur toe- 

 past al het phenol in salicylzuur overgaat. 



2. Het scheen nu van belang de voorwaarden waaronder en de 

 snelheid waarmee het phenylkoolzu urnatrium door intramoleculaire 

 verschuiving werd geacht zich in salicylzuurnatrium om te zetten, 

 nader te hestudeeren. Reacties toch, waarin een vast lichaam zich 

 omzet in een isomeer, dat eveneens vast is, zijn zeer weinig of niet uit- 

 voerig bestudeerd. 



In het onderhavige geval moest nu echter vooraf nagegaan worden 

 in welke mate het temperatuurgebied der dissociatie van het phenyl- 

 koolzuurnatrium samenhing met dat der omzetting dezer laatste stof 

 in zijn isomeer. Van die dissociatie toch was quantitatief niets bekend. 



Het phenylkoolzu urnatrium nu werd in zuiveren toestand bereid 

 door droog poeder van natriumphenolaat gedurende eenige weken 

 in aanraking te brengen met door P 2 5 gedroogd koolzuurgas, dat 

 onder een druk van ± l 1 /, atm. stond. Door weging werd vast- 

 gesteld of 1 niol-C0 2 was geabsorbeerd; de analyse van het product 

 bewees daarenboven zijne zuiverheid (Berek 14.4 pCt. Na • gev. 14.2 

 en 14.7 pCt.). 



Voor de bepaling van de dissociatiespanning bij verschillende tem- 

 peraturen werd nu het carbonaat in een apparaat gebracht voorzien 

 van een manometerbuis met kwik gevuld, en met een kwiklucht- 

 pomp verbonden. Reeds de eerste proef gaf een onverwacht en be- 

 langrijk resultaat ; nl. dat de dissociatiespanning van het carbonaat 

 welke bij gewone temp. reeds merkbaar is, bij eene temp. van ± 85 

 een atmosfeer heeft bereikt of deze iets overtreft. Bij eene temp. 

 van ± 100° komt de dissociatiespanning eerst boven die van een 

 atm. om langzamerhand ten gevolge van absorptie van C0 2 onder 

 vorming van salicylzuur, te dalen. 



De conclusie, die uit deze proef, welke door meerdere, welke eenigszins 

 andere cijfers gaven werd bevestigd l ), direct kon worden getrokken 

 is voor de nog heerschende opvatting van het mechanisme der sali- 

 cylzuursynthese beslissend. Het phenylnatriumcarbonaat kan bij de 

 KoLBE'sche salicylzuursynthese onmogelijk het tusschenproduct zijn 

 om de eenvoudige reden, dat het bij de temperaturen, waarbij wordt 



!) Het evenwicht stelt zich buitengewoon langzaam in. Ook gaven verschillende 

 proeven, zooals gezegd, voor de dissociatiespanning van het phenylnatriumcarbonaat 

 geen overeenstemmende resultaten. Wellicht houdt het zeer fijne, amorphe poeder, 

 niettegenstaande het apparaat eenige malen na vulling met G0 2 w r erd leeggepompt, 

 sporen lucht hardnekkig vast. 



