(84) 



druppeltjes neemt, die ongeveer de afmeting van de breedte der 

 zenuw hebben, verkrijgt men zelfs bij zeer geringe valhoogte duide- 

 lijke uitwerking, zieli verradend door de samentrekking van de met 

 de zenuw in samenhang gebleven spier. Schafek zelf bereikte dit 

 resultaat met een druppelgewicht van 100 mgr. en een valhoogte 

 van 10 mm. In ons laboratorium had zijn methode nog gunstiger 

 uitslag en werd reeds eene uitwerking gezien bij een d'ruppeïge wicht 

 van 50 mgr. en een valhoogte van 5 mm. Zulk een vallende drup- 

 pel vertegenwoordigt bij het neerkomen een arbeidsvermogen van 

 24,5 ergs. Niet het arbeidsvermogen als zoodanig is echter de maat 

 van den prikkel. Kennelijk moet men zich de energie ook in dit 

 opzicht ontbonden denken in een intensiteitsfactor en een capaciteits- 

 factor : ) en wel na de overdracht aan de zenuw. Dat hier niet de 

 intensiteitsfactor van vóór de overdracht als physiologische ,,auslösende" 

 kracht in aanmerking komt, blijkt uit merkwaardige uitkomsten, die 

 men bij variatie der valhoogte verkrijgt. Een valhoogte van 5 mm. 

 geeft bij een belasting der spier met 50 gram een uitstekende hei- 

 hoogte, die bij een valhoogte van 15 mm. tot a /s> bij een valhoogte 

 van 30 mm. tot de helft daalt. In stede van een grooter uitwerking 

 wordt alzoo bij vermeerdering der snelheid, waarmee de druppel 

 neerkomt, een kleiner uitwerking aangetroffen. Dit zou niet het 

 geval kunnen zijn, indien de intensiteitsfactor van de levendige kracht 

 der vallende druppels het beslissende ware geweest. Bij later ver- 

 mindering van valhoogte keert de oorspronkelijke hef hoogte terug. 2 ) 



De tweede soort kunstmatige prikkels kan op hoogst eenvoudige 

 wijze afgemeten worden, indien men zich op het voorbeeld van 

 üybülskï, Mares, Hoorweg, en anderen, van condensatoren bedient. 

 Het bleek bij een voorbereidend onderzoek in het laboratorium, dat 

 een condensator van een capaciteit van 0.004 mikrofarad de gun- 

 stigste uitkomst verschaft. Men behoeft deze slechts tot een potentiaal 

 van 0.012 volt te laden om reeds een contractie aan het zenuw- 

 spierpraeparaat zichtbaar te maken. De ten dienste staande energie 

 bedraagt dan 0.00029 Erg, een veel kleiner bedrag dan dat hetwelk 

 voor mechanische prikkeling werd gevonden. l ) 



Maar het is duidelijk, dat toch zoowel het een als het ander hoogst 



1 ) W. Ostwald. Ber. d. k. Sachs. Ges. d. Wissenschaften 1892, math. physik. 



ca. s. 215. 



G. Helm. Die Energetik in ihrer geschichtl. Entwicklung 1898 S. 277. 



2 ) Een analoog verschijnsel is door Wedensky voor farad, prikkels (van een 

 frequentie van 100 per sec.) waargenomen. 



:3 ) J. Gluzeï. Journal de Physiologïe et de Pathologie générale 1904 p. 210, geeft 

 als kleinste cijfers 8, 5 en 7, 2 milli-ergs. 



