( 93 ) 



Dit heeft plaats bij een concentratie 0,015, temperatuur 203° en 

 druk 43 atmosferen. Gaan we nu naar hoogere temperaturen dan 

 is over liet temperatuurtraject 203° — 247° geen stabiele oplossing 

 mogelijk en daarvoor in de plaats krijgen we fluïde phasen, welke 

 met vast anthrachinon coëxisteeren. Boven 247° kunnen weer vloei- 

 stoffen bestaan en de uit twee takken bestaande continue kromme 

 d c 1 c 6 c 5 c 4 c z q e s e 4 e h e 6 e 7 geeft dan aan de reeks van vloeistoffen 

 en dampen, die boven 247° met vast anthrachinon coëxisteeren. 

 Het punt van samenvloeiing is hier het punt q, waar dus voor de 

 tweede maal een verzadigde oplossing haar kritischen toestand bereikt. 

 Dit treedt op bij een concentratie 0,13, temperatuur 247° en druk 

 64 atmossferen. 



De vloeistoftak c p van de eerste lus en de vloeistoftak q c h d van 

 de tweede lus zijn, wat we gewoon zijn te noemen, twee stukken 

 van de oplosbaarheidslijn. Daar echter beide vloeistoftakken continu 

 in hun clamptakken overgaan, kunnen we hier zonder eenig bezwaar 

 beide continue lussen oplosbaarheid slijnen noemen. 



De tak c p van de eerste oplosbaarheidslijn en de tak d c 5 q van 

 de tweede oplosbaarheidslijn vertoonen hier iets bijzonders. De om- 

 standigheid, dat deze takken vloeiend overgaan in de takken e p en 

 d Cr ó q en dat de punten van samenvloeiing overeenkomen met den 

 hoogsten druk, brengt het verschijnsel der retrograde oplosbaar- 

 heid mede. 



c p duidt op retrograde oplosbaarheid in den vloeistoftak (zie ook 

 Fig. 4) en d e h q op retrograde oplosbaarheid in den damptak. De om- 

 vang dezer verschijnselen overtrof echter alle verwachting. Dat de 

 vloeistof en damptak van de kromme d c 4 q e 4 d van q naar hoogere 

 temperatuur zich eerst van elkaar moesten verwijderen om later weer 

 tot elkaar te komen, was bekend, doch dat genoemde verwijdering 

 zóó sterk zou zijn, dat de damptak zich zou uitstrekken tot de con- 

 centratie 0,01, kon niet worden vermoed. Deze bijzondere ligging 

 brengt nu het zeer interessante verschijnsel mede, dat, nadat men met 

 een concentratie 0,015 in het punt p is aangekomen of m. a. w. 

 de verzadigde oplossing haar kritischen toestand heeft bereikt, bij 

 hoogere temperatuur weer drie phasen kunnen optreden. De damp- 

 tak q e 4 d nl. strekt zich uit, zooals reeds werd gezegd, tot de con- 

 centratie 0,01 en de concentratie van het punt p is 0,015 ; we komen 

 dus van het punt p bij hoogere temperatuur in het gebied rechts 

 van den damptak de 4 q, waar drie phasen kunnen optreden. Dit ver- 

 schijnsel werd waargenomen bij een temperatuur, die bijna 60° boven 

 de plooipuntsteniperatuur van de concentratie 0,015 (p) lag n.1. bij 

 260°. Waren de drie phasen ontstaan, dan kon door druksverhooging 



