( 121 ) 



Op a werd de ligging van de optische elasticiteits-as, aan eene 

 zeer dunne lamel met behulp van Bertrand's kwarts-ókülair bepaald 

 op 4° vormend met de ribbe (100) : (001); op h bedroeg de hoek 

 meer dan 45° ten opzichte der ribbe (110) : (010). Een assenbeeld 

 was niet waar te nemen. 



Het specifiek gewicht der kristallen werd door middel eener Thoulet' 

 sche oplossing bepaald op: 2,459 bij 17° C; het aequivalent-volume 

 is derhalve: 170,39, en de topische assen verhouding wordt: 

 X : ip : w = 3,6982 : 6,9496 : 6,6584. 



De nauwe verwantschap van dit trikliene derivaat met de twee 

 monokliene isomeren is derhalve in 't oog vallend. Dat met dat al 

 een essentieel verschil in den aard der molekulaire oriënteering be- 

 staat, welke in deze drie gevallen deu kristalbouw bepaalt, volgt 

 ook bovendien nog hieruit, dat de twee eerstgenoemde derivaten eene 

 uitgesproken neiging tot eene zelfde, en typische tweelingsvorming 

 bezitten, welke het laatste isomeer geheel en al mist. — 



Over de andere nitro-produkten der isomere tiïbroointoluolen deel 

 ik later een en ander mede, aangezien ze tot dusverre niet in meet- 

 bare kristallen te verkrijgen waren. 



Scheikunde. — De Heer Bakhuis Roozeboom biedt eene mededeeling 

 aan van den Heer J. J. van Laar: „Over meng war mten bij 

 assöcieerende oplosmiddelen." 



(Mede aangeboden door den Heer Lobry de Bruyn). 



1. Wanneer een willekeurige stof in een assöcieerende vloeistof, 

 zooals water, wordt opgelost, en men een uitdrukking tracht te 

 vinden voor de mengwarmte dier beide stoffen, dan zal men naast 

 de verandering der potentieele energie wel in de eerste plaats in 

 rekening brengen de lonisatièwarmte der opgeloste stof, zoo deze een 

 electrolyt is. Bijna altijd wordt daarbij echter over het hoofd gezien, 

 dat door het oplossen ook de associatietoestand van het oplosmiddel 

 verandert. Men is zoo geneigd te redeneeren : bij zeer verdunde 

 oplossingen zal de invloed van de toevoeging van eenige weinige 

 moleculen der opgeloste stof slechts uiterst gering zijn, wat den asso- 

 ciatiegraad van het oplosmiddel betreft ; maar men vergeet daarbij 

 dat het aantal moleculen van het oplosmiddel, die elk een zeer 

 kleine verandering van hun associatietoestand ondergaan, zeer groot 

 is. Bij oneindig verdunde oplossingen krijgt men alzoo een waarde, 

 die tot X x nadert, en ik zal in het volgende aantoonen, dat de 



