( 124.) 



factor, nl. ft (1— ft) i , tot 0. Maar het product is blijkbaar eindig, 



A = ft(l-ft)i (4) 



iü 



1— a 



en wel : 



Is nu Q de warmte, welke geabsorbeerd wordt, wanneer 1 gr. 

 mol. (18 Gr.) H 2 van den toestand van chibbelmoleeulen in dien 

 van enkele moleculen overgaat, dan is derhalve de geabsorbeerde 

 warmte, tengevolge van den veranderden associatietoestand door 1 

 mol. der opgeloste stof: 



Tr=ft(l-ft)tQ. . . ■ (5) 



En het is deze warmte, waarop bij associeevende oplosmiddelen 

 zal moeten worden gelet, 



Bij H 2 is bij 18° [3 == 0,21 1 ), zoodat de factor ft, (1— &) '= 0,17 

 wordt. Verder is Q, zooals ik indertijd berekende 2 ), = ± 1920 gram- 

 kalorieën, mitsdien zal bij water (bij 18°): 



TFr=32ö/ (5a) 



zijn. 



Is de opgeloste stof geen electrolyt, dan is i = l, en worden er 

 dus bij zeer verdunde oplossingen bij elke concentratie circa 325 gr. 

 kal. geabsorbeerd, wanneer 1 gr. mol. in het water wordt opgelost, 

 alleen tengevolge van den gewijzigden associatiegraad van het water; 

 bij zouten, zuren en basen, waar i nagenoeg = 2 is, wordt dit aantal 

 650 gr. kal. 



Zoo zal bv. bij KC1, waar de ionisatiewarmte van 1 gr. mol. 

 = — 720 gr. kal. is 3 ), de totale mengwarmte bij oplossing in veel 

 H 2 Ö, buiten de verandering der potentieele energie, dus niet — 720 

 gr. kal. bedragen, maar slechts — 720 -f- 650 = : — 70 gr. kal. 



Men ziet dus, dat de orde van grootheid der te verwachten warmte 

 geheel kan gewijzigd worden, en dat men in het algemeen een groote 

 fout zou begaan, bij de berekening der mengwarmte niet op de boven- 

 berekende 326 i gr. kal. te letten. 



Bij verdunde oplossingen van niet-electrolyten in associeevende oplos- 

 middelen moet men dus van de door de proef bepaalde geabsorbeerde 

 warmte per gr. mol. der opgeloste stof altijd 325 gr. kal. aftrekken, 

 om de zuivere (geabsorbeerde) mengwarmte te berekenen, d.w/z. die, 

 welke alleen uit de verandering der potentieele energie voortspruit. 



') Zeitschr. für Phys. Ch., 31, p. 4 (1899); Lehrbuch der math. Chemie, p. 36 

 (1901). 



2) Z. f. Pli. Ch., 31, p. 5 (1899); Lehrb. der math. Chem., p. 37 (1901). 



3 ) Z. f. Ph. Ch., 24, p. 611 (1897); Lehrb. der math. Chem., p. 53 (1901). 



