( 202 ) 



De regeling geschiedt door de znigbuis 7\ 2 bij ^ en de buizen 

 f A en m a bij £. Bij onze metingen brachten wij vloeibaar chloor- 

 metlryl in den cryostaat en werd de temperatuur geregeld naar de 

 aanwijzingen van een alcoholthermometer. 



De volumenometer E staat door de kraan r s behalve met de 

 gasreservoirs ook in verband met de kwikluehtpómp, zoodat ook 

 de persbuis en de proef buis in £> en ty kunnen worden luchtledig 

 gepompt. Over de bewerkingen om de toestellen met een bepaalde 

 hoeveelheid van het gewenschte mengsel te vullen en willekeurige 

 hoeveelheden gas, die men daaruit laat ontwijken, te meten, behoeven 

 wij hier niet uit te weiden. Overigens verwijzen wij wat betreft den 

 volumenometer en mengtoestel op Med. n°. 84, wat betreft de pers- 

 buis met toebehooren op Med. n°. 69 en n°, 84, en wat de eryo- 

 staten betreft op § 4 en § 5 benevens Med. n°. 83. 



§ 3. Bepaling van het moleculair volume der coëxisteerende phasen. 

 Daar eene zeer nauwkeurige bepaling door ons niet werd beoogd 

 kunnen wij met een paar opmerkingen volstaan. Wat de vloeistof- 

 phase betreft zoo kan onder de beperkingen en voorwaarden, die 

 in § 5 worden besproken, door condensatie een deel van het gas- 

 mengsel in den toestel ty, dien wij kortheidshalve den piëzometer 

 zullen noemen, eene vloeistofphase verkrijgen van een gehalte dat, 

 als in § 1 gezegd uit as van het oorspronkelijke gasmengsel door eene 

 correctie wordt gevonden. Metingen met den volumenometer leveren 

 het volume, dat de vloeistofphase in gasvorm zou innemen. En op 

 de verdeelingen bij p 5 p 6 PI. I fig. 3 leest men het volume der vloei- 

 stofphase zelf af. Wat de gasphase betreft, zoo is haar moleculair 

 volume het beste af te leiden uit den eoëxistentiedruk en uit iso- 

 thermen, die bij niet te kleine drukkingen volgens de methode van 

 Med. n°. 78 Mrt. '02 des noods met den dauwpuntstoestel X) zelf 

 kunnen worden bepaald. (Bij niet te groote drukkingen zal veelal 

 de correctie voor de afwijking van de wet van Boyle-Gay-Lussac- 

 Avogaüro ook reeds met behulp van de empirische gereduceerde 

 toestandsvergelijking (Med. n°. 71) volgens de wet der overeenstem- 

 mende toestanden kunnen worden aangebracht). 



§ 4. Beginpunt der condensatie. Om dit te bepalen hebben wij het 

 denkbeeld van Regnault's hygrometer toegepast l ). Men neemt daarbij 

 den eersten neerslag waar, welk zich vormt op eene plaats van iets 

 lager temperatuur dan die van het omringende gasmengel, wanneer 

 het gasmengsel op den begincondensatiedruk word gebracht. Ten 



i) Bij zuivere stoffen is het neerslaan van vloeistof op een in den damp 

 geplaatsten, niet afgekoelden, spiegel door Battelli, Ann. de Ghim. et de Phys. 6 S. 

 XXV p. 59. 1892 een geschikt middel gevonden om het eondensatiepunt te bepalen. 



