( 207 ) 



Natuurkunde. — De Heer Kamerlingh Onnes biedt aan Meded. 

 n°. 92 uit liet Natu arkuriclig Laboratorium te Leiden (Vervolg): 

 Dr. H. Kameklingh Onnes en Dr. C. Zakrzëwski : „Over de 

 geldigheid van de toet der overeenstemmende toestanden bij 

 mengsels van chloormethyl en koolzuur" 



§ 1. Inleiding. 



^ In n°. IX der bijdragen tot de keunis van het if>vlak van Van 

 dek Waals hebben wij de hoop uitgesproken, eene experimenteele 

 bijdrage te leveren tot het onderzoek der coëxisteerende mengsels van 

 chloormethyl en koolzuur bij lage temperaturen in verband mei de 

 toetsing van de wet der overeenstemmende toestanden bij mengsels, 

 welke sedert jaren te Leiden ter hand is genomen. Van het ruime 

 gebied van gereduceerde toestanden hetwelk mengsels van koolzuur 

 en chloormethyl ter weerzijden van den kritischen toestand voor 

 metingen beschikbaar stellen, (reden waarom zij circa '90 voor de 

 eerste onderzoekingen van het if?-vlak werden gekozen), is een zeer 

 belangrijk deel om den kritischen toestand heen reeds aanstonds door 

 Kuenen, Med. n°. 4 April '92, onderzocht. Hartman, Meel. n°. 43 

 Juni '98 heeft daaraan toegevoegd liet gebied der coëxisteerende 

 phasen bij 9° 7 5. Wij hebben het onderzochte gebied, zij het dan ook 

 slechts door een paar verkennende bepalingen, in twee richtingen 

 uitgebreid. 



De uitkomsten van eenige dergelijke metingen, al zijn een paar er 

 van ook slechts voorloopige, die hoofdzakelijk tot vaststelling van eene 

 methode Aan onderzoek gediend hebben, schijnen wel van belang, nu er 

 nog zoo weinig bekend is omtrent de verschillende mate van benade- 

 ring, Avaarmede in verschillende velden van gereduceerden toestand 



v T\ 



== — , t-== — de wet van de overeenstemmende toestanden voor 



Vjc J-hJ 



mengsels geldt. 



Onze metingen hebben betrekking in de eerste plaats op gasmeng- 

 sels in nagenoeg normalen toestand, in de tweede plaats op coëxis- 

 teerende phasen bij lage temperatuur. 



Bij de normale gasphase vonden wij de wet van de overeenstemmende 

 toestanden met groote benadering bevestigd. De viriaalcoëfficient i>, 

 die de afwijking van mengsels van chloormethyl en koolzuur van 

 de wet van Boyle bij geringe dichtheden bepaalt, kan met behulp 

 van de wet der overeenstemmende toestanden voldoende berekend 

 worden, al schijnt de afwijking bij een der mengsels iets grooter 

 dan bij de enkele stoffen. 



