( 244 ) 



aangevoerd, en de horizontale laagsgewijze bouw is niet door zich over 

 de hoogvlakte bewogen hebbend landijs verstoord geworden. Evenwel 

 ontbreken ook hier in den bodem kenteekenen van de medewerking 

 van ijs bij het vervoer van het zand en het grind, waaruit hét 

 massief bestaat, niet, maar deze bevinden zich daarin reeds op groote 

 diepte, tot 30 meter en meer onder de oppervlakte, en «de horizontale 

 structuur is, gelijk gezegd, niet van boven af verstoord geworden. Die 

 laagsgewijze structuur, met fluviatiele current-bedding , kan op tal van 

 plaatsen, waar grind gegraven wordt, worden waargenomen. Tevens 

 komen daarbij herhaaldelijk, midden tusschen zand en fijner grind 

 gelegen, groote kantige steen blokken voor. Zoo zag ik in eene grind- 

 groeve in de Jammerdaalsche Heide, tegenover Tegelen, de volgende 

 steenblokken, die op een oppervlak van ongeveer een hectare en 2 a 3 

 M. boven den onderkant der zand- en grindformatie waren aangetroffen : 

 Een groot, blok Thonschiefer , van 1.35 X 0.75 X 0.35 M. en drie 

 kleinere van ongeveer 0.5 M. grootste afmeting, een parallelepipidum-vor- 

 mig blok lydiet van 0.80 X 0.75 X 0.50 M., een grijze kwartsiet van 

 0.67 X 0.36.X 0.20 M., een vuursteenknol van 0.60 X 0.35 X 0.15 M. 

 Andere groote steenen waren stuk geslagen. Men heeft dus wel te 

 denken aan vervoer op groote schaal door drijfijs, en men kan zich 

 dat voorstellen in den bovenloop van den Rijn uit grondijs ontstaan 

 te zijn. 



Dat alles noopt ons, dit ,,Rijndiluvium" te beschouwen als eene 

 glaciofluviale vorming uit den eersten diluvialen ijstijd, chronolo- 

 gisch gelijkwaardig met den iluvioglacialen Deckenschotter van het 

 Middelrijnsche Diluvium. 



Deze opvatting wordt nu bevestigd door den aard van het onder- 

 liggende in het ons bezig houdende grind-plateau. Behalve grind 

 en zand wordt er namelijk op zeer vele plaatsen, vooral aan den 

 rand en langs de doorbraakdalen/ zooals dat van de Swalm, klei 

 gegraven, welke het materiaal levert voor talrijke pannenbakkerijen 

 en steenfabrieken, in de Nederlandsche provincie Limburg en in de 

 naburige streken der Rijnprovincie van Pruissen. Die klei ligt con- 

 cordant en met niet geërodeerd, vrij wel horizontaal scheidingsvlak 

 onder het ,,Rijndiluvium", het equivalent van den Deckenschotter. 

 Ook haar eigen laagvoegen zijn in het algemeen horizontaal. In de 

 groeve van de welbekende steenfabriek der firma Canoy-Herfkens, 

 nabij den westelijken rand der Jammerdaalsche Heide, ligt haar 

 bovenkant bij ongeveer 25 M. -\- A.P. In die streek is deze, over 

 ten minste 2 K.M., van het noorden naar het zuiden, in de verschil- 

 lende kleigroeven op ongeveer gelijke hoogte, te vervolgen. Ten oosten 

 van Belfeld, bij Maalbeek, meen ik dien bovenkant ongeveer 6 M. 



