( 246 ) 



werd aangeboord, welke door lang voor de vorming van het tegen- 

 woordige rivierbed plaats gehad hebbende erosie van boven ongelijk 

 werd weggenomen, waardoor zulk een verschil van 5 M. en meer 

 in hoogteligging van den bovenkant kon ontstaan. In die klei aan 

 den rechter Maasoever vond ik eene tibia van Rhinoceros, welke 

 slechts op dat been bij R. etruscus en R. Merchi gelijkt, nog even in 

 de klei bevestigd, grootendeels echter omgeven door het vaste grind. 

 Deze klei is daardoor als interglaciaal of praeglaciaal (praepleistoceen) 

 gekenmerkt. Behoort zij bij die van Tegelen, dan is voor de geheele 

 dikte van deze, met inbegrip van zandlagen, 29 M. te berekenen. 

 Daarbij is aangenomen, dat de onderkant, van Venlo tot Tegelen, 

 horizontaal ligt, hetgeen over zulk een geringen afstand, in verge- 

 lijking met de groote uitbreiding welke de Klei van Tegelen bezit, 

 en bij hare horizontale structuur, wel geoorloofd schijnt. Zij is dan, 

 zooals nog nader blijken zal, als praepleistoceen te beschouwen. Voor 

 veel onwaarschijnlijker houd ik het, dat de klei onder Yenlo en 

 aan den Maasoever bij die stad eerst na den eersten pleistocenen 

 IJstijd, dien van het „Rijndiluvium", werd afgezet. In dat geval zouden 

 wij twee tijdperken van erosie moeten aannemen. In het eerste zou 

 het „Rijndiluvium" met de onderliggende Klei van Tegelen in het 

 Maasdal zijn weggeschuurd, vervolgens zou in dat dal op nieuw (inter- 

 glaciale) klei moeten zijn afgezet, welke in een tweede tijdperk van 

 erosie werd uitgeschuurd, waarop dan in den tweeden of grooten 

 pleistocenen IJstijd grind werd neergelegd. 



Yoor de chronologie van onze diluviale vormingen is het nu van 

 groote beteekenis den geologischen horizon van de Klei van Tegelen, 

 die bezonken is in den tijd welke aan de vorming van het „Rijn- 

 diluvium" onmiddellijk voorafging, door ingesloten fossielen met 

 zekerheid nader te leeren kennen. 



Aan den heer L. Stijns, destijds nog medisch student, thans als arts 

 gevestigd te Roermond, heb ik het te danken reeds in 1897 bekend 

 geworden te zijn met fossiele overblijfselen van Zoogdieren (voor- 

 namelijk Trogontherium en Herten), van Mollusken en ook van 

 planten, door hem in de klei der groeve van de heeren Canoy, 

 Herfkens en Smulders gevonden, van welke hij mij vele ook voor 

 onderzoek heeft afgestaan. Door de welwillendheid der laatstgenoemde 

 heeren mocht ik dan later nog eenige karakteristieke fossielen van 

 Zoogdieren (voornamelijk Rhinoceros, Equus, Hippopotamus en Tro- 

 gontherium) verzamelen (thans in Teylers Museum te Haarlem), met 

 behulp waarvan de bedoelde nadere bepaling van den geologischen 

 horizon is mogelijk geworden. De meeste schelpen en plantenover- 

 blijfselen (vooral hout en zaden) en ook beenderen worden gevonden 



