( 25? ) 



Scheikunde. — De Heer Franchimont biedt voor de Boekerij der 

 Akademie aan de dissertatie van den Heer J. Moll van 

 Charante, getiteld : „Het sulfonisoboterzuur en eenige zijner 

 derivaten', en doet die aanbieding van de volgende toelichting 

 vergezeld gaan. 



De Heer Moll van Charante is op mijn voorstel begonnen het 

 sulfonisoboterzimr nader te onderzoeken. Hij bereidde het langs den 

 weg, dien ik vele jaren geleden had aangegeven ter bereiding van 

 die aliphatische sulfoncarboonzuren, waarin de snlfonznnrgroep zich 

 aan hetzelfde koolstofatoom als de carboxylgroep bevindt (nl. uit 

 de zuuranhydriden met zwavelzuur). Deze zuren hebben niet alleen 

 als tweebasische zuren, waarvan onze kennis in 't algemeen nog veel 

 te Wenschen overlaat, belang, maar ook omdat de twee zuurfuncties 

 reeds zelf en niet door hunne plaats verschillend van sterkte zijn, 

 tevens dichter bij elkaar staan dan bij de aromatische het geval kan 

 zijn en dus grooter invloed op elkaar kunnen uitoefenen. De bezwaren, 

 die men bij het onderzoek van sulfonazijnzuur, sulfonpropionzuur 

 enz. ontmoet had, veroorzaakt door de bewegelijkheid der waterstof- 

 atomen, die aan hetzelfde koolstofatoom staan, konden zich hier niet 

 voordoen, omdat het atoom waaraan de beide zuurfuncties gebonden 

 zijn geen waterstof draagt. 



De genoemde bereidingsmethode, die nooit geheel opgehelderd was, 

 waarbij twee moleculen zuuranhydride met één molecuul zwavelzuur 

 reageeren om één molecuul sulfonzuur te geven, wordt door den 

 Heer Moll van Charante aldus opgevat: er zou een diacylzwavel- 

 zuur ontstaan, dat door verwarming in monacylsulfonzuur overgaat, 

 hetgeen met water sulfonzuur en carboonzuur geeft, 



C,;H 2n+l CO.O.SO,.O.C().C n H. 2n+1 overgaande in Q« H 2n+l CO.O. 

 SO2.Cn H 2 „ CO.OH en clan door H 2 in C n H. in +i CO.OH en HO.S0 2 . 

 C n H 2n .CO.OH. 



Opzettelijk verrichte proefnemingen brachten hein tot deze opvatting- 

 en leerden hem tevens, dat men, inplaats van het zuuranhydride 't zuur- 

 chloride nemende, eveneens twee moleculen daarvan noodig heeft op 

 één molecuul zwavelzuur. De werking van chloorsulfonzuur op carboon- 

 zuren, die ook als bereidingsmethode voor sulfonzuren wordt opge- 

 geven, wordt door hem opgevat als gevende eerst 't zuurchloride nevens 

 zwavelzuur, die dan op elkaar werken om 't sulfonzuur te vormen. 



't Sulfonisoboterzimr zelf is eene met twee moleculen water kris- 

 talliseerende zeer hygroscopische stof. Het bariumzout bevat drie 

 moleculen water, het natriumzout een half molecuul, het neutrale 

 zilverzout is watervrij evenals het zure, dat alleen bij grooten over- 

 maat van het vrije zuur verkregen kan worden. 



