f 281 ) 



door een inrichting, die aan de bewegende schrijf vlakte was verbonden. 



Voor R werd een koolrheostaat genomen met grooten weerstand 

 en B was ten opzichte van R zeer klein. Zonder merkbare fout 

 mocht W u = R worden gesteld. In fig. 1 en 2 der plaat was 

 W u — l.ll Megohm, terwijl in fig. 3 W u 117000 Ohm bedroeg. De 

 galvanometerweerstand was JJ / 2 -=8600 Ohm. 



In fig. 1 der plaat is de capiciteit van den condensator = 0. Men 

 ziet, dat de snaar oscilleerende bevoegingen maakt van een periode 

 van ongeveer 1,3 m.M. = 2.6 a l ). 



Deze bewegingen worden gedempt door een zekere capaciteit in 

 den condensator te schakelen. In fig. 2 der plaat is die capaciteit 

 0.94 Mikrofar, in fig. 3 der plaat 0.2 Mikrofar. 



Berekent men de waarde van w' uit Wi en W u naar formule (1) 

 en verder de tijdconstante T=w'c, dan vindt men voor de tijdcon- 

 stante van tig. 2 8.0 o, voor die van fig. 3 1.6 c> en het is duidelijk, 

 dat de mate van vertraging of van demping der beweging door het 

 bedrag der tijdconstante wordt bepaald. 



In de bovenstaande beschouwingen zijn wij dnidelijkheidshalve 

 van het eenvoudigste geval uitgegaan en hebben wij aangenomen, 

 dat de maass m der snaar en de krachten, die ook zonder toepassing- 

 van den condensator werkzaam zijn om haar beweging te dempen 

 en die wij gezamenlijk met den naam r zullen aanduiden, mogen 

 worden verwaarloosd. Dit veronderstelde geval zal des te meer tot 

 de werkelijkheid naderen, hoe grooter, in overigens gelijke omstan- 

 heden, T genomen wordt. Fig. 2 der plaat voldoet in dit opzicht 

 dus beter aan de gestelde eischen dan fig. 3, maar cle groote prac- 

 tische beteekenis der methode is juist gelegen in de mogelijkheid, 

 om de oscillaties te dempen bij een minimum van vertraging van 

 den uitslag. Men zal bij het verrichten van verschillende metingen 

 steeds trachten T zóó te kiezen, dat juist de grens tusschen de 

 oscilleerende^en de aperiodische beweging wordt verkregen. In die 

 omstandigheden is T relatief klein en mogen m en r niet meer 

 worden verwaarloosd. 



De vraag doet zich nu voor, hoe bij bekende waarden van m en r 

 het bedrag van T moet worden berekend, om het bedoelde grensgeval 

 te verkrijgen. 



Terloops mag er hier aan worden herinnerd, dat bij den capillair- 

 electrometer de demping der beweging van den kwikmeniscus ook 

 is samengesteld uit mechanische wrijving en vertraging door capaciteit 2 )« 



!) 1 a = 0.001 sec. 



2 ) Sommige onderzoekers hebben wel gemeend, dat de beweging in den capil- 

 lair-electrometer alleen door de lading van den kwikmeniscus werd beheersclit. 



