( 290 ) 



bekend. Verlangt men een nauwkeurigheid tot 0,3%, dan wordt liet 

 resultaat eerst na 2,2 o verkregen. 



Deze voorbeelden mogen voldoende zijn, om te doen zien, wat er 



van de methode kan worden verwacht. Het spreekt van zelf, dat 



wij bij het zoeken naar het juiste bedrag van T ter bereiking van 



de grenswaarde — al konden wij ook niet over een strenge formule 



beschikken ons hebben laten leiden door theoretische overwe- 



't. 

 gingen. Eene dier overwegingen kwam o. a. daarop neer, dat bij 



een gegeven snaar en onveranderlijke weerstanden, de voor de grens- 

 waarde vereischte capaciteit des te geringer moet zijn, al naar mate 

 de snaar strakker gespannen is. Immers wordt bij grootere spanning- 

 der snaar de periode t harer oscillaties kleiner, en men mag ver- 

 wachten, dat het te zoeken bedrag der tijdconstante T in gelijken 

 zin als de periode t veranderen zal. 



Deze overweging leidt tot eenige paradoxaal klinkende voorspel- 

 lingen. Zoo moet men bijv. verwachten, dat de beweging van een 

 strak gespannen snaar, die aperiodisch gemaakt is door toepassing 

 der condensatormethode, weder oscilleerend wordt, zoodra de spanning- 

 wordt verminderd en daardoor de beweging wordt vertraagd. Een 

 dergelijke verwachting schijnt in strijd te zijn met de ervaring, die 

 wij steeds bij andere galvanometers, ja men mag zeggen, die wij 

 zonder uitzondering bij alle werktuigen opdoen, waarbij slingerende 

 bewegingen worden waargenomen. 



De uitkomst van het onderzoek werd met nieuwsgierigheid afge- 

 wacht. Zij bevestigde de voorspelling volkomen. Een kwartsdraad, 

 die zoodanig gespannen werd, dat 1 mi. blijvende uitslag met een 

 stroomsterkte van 2 X 10 — 7 Amp. correspondeerde, vertoonde bij 

 het plotseling doorvoeren of afbreken van een stroom (zie de tekst- 

 figuur 2) een aantal slingeringen. Door het inlasschen van een 

 capaciteit c = 0.135 \xf. werd de beweging gedempt en wel in die 

 mate, dat de grens der aperiodiciteit werd bereikt. Daarop werd de 

 snaarspanning precies 4 maal verzwakt, zoodat 1 mM. uitslag door 

 5 X 10 _8 Amp. werd teweeggebracht. De oscillaties kwamen toen 

 opnieuw te voorschijn. En eerst nadat de ingelaschtê capaciteit tot 

 0.40 \xf. vergroot was, konden de oscillaties weder tot verdwijnen 

 worden gebracht. Bij 4 X geringer spanning, d. i. bij 4 X grooter 

 gevoeligheid, moest de capaciteit en daarmede het bedrag van T 2.96- 

 maal worden vergroot, om de grenswaarde der aperiodiciteit te 

 bereiken. 



De waarnemingen met andere kwartsdraden, welker spanningen 

 in verschillende mate werden gevarieerd, leverden steeds overeen- 



