( 302 ) 



Sterrenkunde. — De Heer H. G. van de Sande Bakhuyzen biedt 

 eene mededeeling aan van den Heer J. Weeder : „Eene nieuiue 

 methode van interpolatie met vereffening toegepast ter afleiding 

 van stand en gang van het standaarduurwerk der Leidsche 

 sterreivacht, Pendule Hohwü 17, uit de tijdsbepalingen over 

 1903." 

 (Mede aangeboden door den Heer E. F. van de Sande Bakhuyzen). 



§ 4. In deze verslagen, November 1902, komt onder den titel: 

 ,,Over interpolatie gegrond op eene minimumvoorwaarde" een opstel 

 voor, waarvan dit als de voortzetting kan worden beschouwd; om 

 die reden laat ik de §§ doorloopen. Ik bepaalde daar, om te inter- 

 poleeren tusschen de ordinaten S, bij de abscissen t = a, b . . . y, z 

 behoorende, de interpoleeren de lijn, voor welke de totale gekromd- 



z 



heid Is == I ( -77 ) di de kleinste waarde heeft. Omtrent die kromme 



a 



lijn leidde ik af, dat zij tusschen 2 elkaar opvolgende, door waar- 

 neming vastgelegde punten voldoet aan eene vergelijking van den 

 3 d <* graad S t = S q + g q T + c q T 2 + e n T\ waarin T = t - q en 

 q <^t <^r, en daarbij de eigenschappen bezit, dat behalve S ook 



dS d*S , , l .. . ../.'., ,.'""•, d " s 



— en — - doorloopend zijn, terwijl in de eindpunten dier lijn -— 

 dit (a/Z OjZ 



nul is • deze gegevens bleken voldoende om zulk eene interpoleerende 



lijn ondubbelzinnig te bepalen. 



Daar heb ik ook reeds in § 3 het vraagstuk der vereffening aan- 

 geroerd, voor het geval, dat de waarnemingsuitkomsten S door 

 fouten zijn aangedaan. 



Nu zal ik uiteenzetten op welke wijze ik dat vraagstuk heb op- 

 gelost, en eene toepassing maken van die vereffeningsmethode voor 

 de standen en gangen der pendule Hohwü 17 uit het tijdvak 1903 

 Jan. 14—1904 Jan. 14. 



Ten behoeve der vereffening heb ik de onderstelling, op welke 

 mijne interpolatie gegrond is, vervangen door eene, die meer omvat, 

 door aan te nemen dat de waarschijnlijkheid eener combinatie van 

 standen S evenredig is met e~ XI s, waarin de factor l niet afhangt 

 van de tijdsintervallen tusschen de waarnemingen; de oorspronkelijke 

 minimumvoorwaarde is van deze hypothese een uitvloeisel, indien 

 men als geïnterpoleerd voor den tijd t die waarde aanmerkt, welke 

 (op dienzelfden tijd als waarnemingsuitkomst tusschengeschakeld) 

 de uitdrukking e~ )J s zoo groot mogelijk maakt. 



Evenals vroeger duid ik de in Sq aanwezige waarnemingsfout door 



